Thaise treinen—een vrolijke bende

Thaise treinen, een vrolijke bende-670breedFoto: Muurschildering bij het Hua Lamphong-spoorwegstation in Bangkok.
Picture: Murals on the wall around the compound of Bangkok’s Hua Lamphong Railway Station.

Dit jaar zat het de Thaise spoorwegen weer eens tegen. Defecte locomotieven en ontsporingen van treinen hadden vertragingen van honderden, duizenden uren tot gevolg. Op de onbewaakte spoorwegovergangen knalde de ene na de andere trein tegen een vrachtwagen of een dame die te veel door haar smartphone in beslag werden genomen. De spoorwegen waren vaak in het nieuws, maar zelden in positieve zin.
Een dieptepunt werd in juni 2014 bereikt toen een veertienjarig meisje in de nachttrein van het zuiden naar Bangkok ‘s ochtends bleek te zijn verdwenen. Ze werd later dood langs het spoor teruggevonden: ze was in haar sleeper verkracht en daarna uit het raam gegooid. De dader was iemand van het spoorwegpersoneel, een 24-jarige jongeman die in de restauratiewagen werkte, een drugsgebruiker die zich vóór zijn misdrijf ter plekke eerst in de goede stemming had gedronken. Wekenlang schonken de media volop aandacht aan het misdrijf. De directeur van de Thaise Spoorwegen werd ontslagen. En om dit soort misdrijven in de toekomst te voorkomen werden nachttreinen uitgerust met speciale wagons uitsluitend bestemd voor vrouwen en kinderen.
treinen 2-400breedEen andere maatregel was het totale verbod op alcohol in de treinen en op de stations.
Dat wist ik niet toen ik voor het eerst sinds jaren weer eens in Chiang Mai op de nachttrein naar Bangkok stapte. Op het perron was geen drank meer te koop en ik werd ervoor gewaarschuwd dat op het drinken van de trein binnengesmokkeld bier flinke straffen staan.
Dat was een teleurstelling, want weinig dingen zijn in Thailand aangenamer dan met vier blikjes bier binnen handbereik in een nachttrein vanuit het geopende raam naar het voorbijtrekkende, duistere landschap te turen: een pikzwarte duisternis met slechts hier en daar de lichtjes van vuurvliegen en boerderijen.

Ondertussen stroomt de zwoele avondlucht gearomatiseerd door de bloesem van het seizoen de wagon binnen. De kadans van de trein, de afwisseling van de fonkelende lichtjes, de tekenen van leven in de zwarte nacht, en de zoet mekkerende stemmen van de venters zijn net als de figuren op een schilderij van Kandinsky in volmaakte harmonie─mede dankzij de alcohol.
In plaats van in een sluimerroes naar buiten te turen ging ik in een boek lezen: Theroux’ De oude Patagonië Expres. Theroux was een uur na zijn vertrek uit Boston al teut van de champagne. Ik zat met lichte onthoudingsverschijnselen in de expres van Chiang Mai naar Bangkok. Maar vriezen deed het gelukkig niet.
nachttrein-cropped-870breedFoto: Muurschildering bij het Hua Lamphong-spoorwegstation in Bangkok.
Picture: Murals on the wall around the compound of Bangkok’s Hua Lamphong Railway Station.

Het is waar: het alcoholmisbruik is in Thailand grootschalig en schandalig. Het is verantwoordelijk voor een oneindige serie vecht- en schietpartijen, ongevallen en moorden. Thailand heeft een van de hoogste cijfers van fatale verkeersongelukken ter wereld en bij een groot deel is alcohol in het spel. Tijdens de feestdagen, zoals het traditionele Nieuwjaar in april en Loi Krathong in het najaar, stijgt het aantal verkeersdoden exponentieel. Een Australische expat merkte daarover eens wrang op dat er tijdens één zo’n Thais feestje meer doden vallen dan het totale aantal Australiërs dat in de Vietnamoorlog is omgekomen. De meeste maatregelen om het alcoholmisbruik te beteugelen zijn cosmetisch: winkels bij benzinestations mogen geen alcohol verkopen en de populaire 7Eleven-winkels (kruidenierswinkels die dag en nacht geopend zijn) verkopen geen bier en andere drank op bepaalde uren van de dag─allemaal maatregelen die door de zuiplappen gemakkelijk te omzeilen zijn.
Vergeleken daarbij is het totale verbod op alcohol in treinen en op stations geen halve maatregel. Vroeger werd er in de treinen flink gezopen. Het personeel van de restauratiewagens maakte de meeste winst op de verkoop van bier en sterke drank, waarmee het ook in de andere wagons ventte. In sommige nachttreinen had de horeca zich erin gespecialiseerd de gevoelige snaar van buitenlandse reisgezelschappen te raken: na het avondeten werd de restauratiewagen in een rijdende discotheek veranderd compleet met veelkleurige zwaai- en knipperlichtjes. Was er een Nederlands reisgezelschap aan boord, dan schalde weldra Annabel of een smartlap van Andre Hazes door de trein en massaal werden de Truzen en Karels naar de feesttent gelokt om in de sfeer van socialisatie het met hun reisgenoten op een zuipen te zettten. Deze feestjes waren door reisleiders moeilijk in de hand te houden, want het horecapersoneel moedigde de bezoekers aan door te gaan met feesten. Niet zelden ontstonden er conflicten met de spoorwegambtenaren die toezicht op de slaapwagons hadden en ernaar streefden dat iedereen om 22.00 uur zoet en vooral stil in zijn bedje lag. Met wat geluk werd tegen tienen de feestwagon ontruimd al ging dat vaak met moeite. Ik herinner me dat een pax van een Baobab-groep toeterzat van de WC naast de restauratiewagon moest worden gehaald en door een stuk of vier wagons werd gesleept─zijn broek nog op zijn knieën─om in zijn sleeper te worden gedumpt. Wanneer de feestjes in de slaapwagon werden voortgezet ontstonden er regelmatig problemen met andere reizigers die wel wilden slapen. Doorgaans ging de slaapwagon half elf uur op slot. Het gebeurde wel eens dat iemand zijn sleeper niet op tijd bereikte en ergens tussen twee slaapwagons werd opgesloten. Een keer stond de trein stil aan een station en hoorde ik vanaf het perron een smachtende stem aan het raam van mijn sleeper, eenzelfde hoog stemgeluid als dat van venters, maar het klonk als: Sjon, Sjon! Met veel moeite wist ik de steward met de sleutels wakker te maken─de man was nog woedend vanwege de herrie een uur eerder. Maar ik was blij dat mijn verloren pax terug was in zijn eigen slaapwagon voordat de trein uit Phichai vertrok.
©SJON HAUSER: tekst en foto’s