Redactioneel-2013-02-maart-april

coverpage

Bloeiende Bauhinia variegata te midden van bosbrand.

25 februari – Makha Bucha


31 februari – Dag van de Bureaucratie ?


3 maart – Verkiezingen in Bangkok


12 maart – Lezing over de Vlakte der Kruiken.

 

eind maart – begin april: Poi Sang Long (o.a. Mae Hong Son, Chiang Mai, Mae Sot)

 

6 april: Chakri Dag

9 april – Lezing over de Tai Khuen en de 600e verjaardag van Songkran in Keng Tung.

13-15 april: Songkran (Thais Nieuwjaar)

AGENDA IN DETAILS

Wat Chedi Luang-Makha Bucha1Wat Chedi Luang-Makha225 februari – Makha Bucha. Deze belangrijke boeddhistische feestdag is elk jaar in februari (soms in maart) bij volle maan. Massaal bezoekt men ‘s avonds de tempels om er met kaarsjes, wierook en bloemen driemaal met de wijzers van de klok mee rond de chedi (stoepa) te lopen. Daarmee worden de Boeddha, de Dhamma (zijn leer) en de Sangha (boeddhistische monnikenorde) eer bewezen.

In feite wordt de dag herdacht dat de Boeddha negen maanden nadat hij verlicht werd een belangrijke preek voor 1250 discipelen hield. Hij leerde ze af te zien van elke vorm van kwaad, en slechts goed te doen en de geest te zuiveren. Veel leken blijven in het wit gekleed een paar dagen in een tempel.

De viering is bij sommige tempels een kleurrijk en druk gebeuren, een bezoek waard. Aanraders in Chiang Mai zijn Wat Phra Sing, Wat Chedi Luang of Wat Phra That Doi Suthep. De dag is een officiële feestdag en veel bars en restaurants schenken dan geen alcohol of zijn zelfs gesloten. Winkels verkopen ook geen drank, maar bij sommige kun je stiekem onder de toonbank een fles bier krijgen. Die wordt dan meestal verpakt in een papieren zak zodat niemand ziet dat je met alcohol zeult..

30 of 31 februari – Dag van de Buraucratie?

Het is ongebruikelijk op 30 of 31 februari geboren te zijn, maar in Thailand komt het voor als gevolg van de duistere wegen der bureaucratie (zie hier onder bij nieuws). Elk land wordt geplaagd door deze gevreesde en verguisde instantie. Misschien wordt het tijd een Dag van de Bureaucratie in te stellen waarbij burgers er ongestraft de draak mee kunnen steken.

3 maart – Verkiezingen in Bangkok

traffic jamVan de 76 Thaise provincies is Bangkok de enige waarvan de gouverneur door de bewoners wordt gekozen. Het is een belangrijke en invloedrijke post en de grote politieke partijen doen er daarom alles aan dat hun kandidaat de verkiezingen wint. De strijd gaat nu vooral tussen M.R. Sukhumbhand Paribatra van de Democratische Partij (de oppositiepartij) en politiegeneraal Pongsapat Pongcharoen van de Phuea Thai Partij, de regerende partij van premier Yingluck Shinawatra. Sukhumbhand was de afgelopen vijf jaar de gouverneur van Bangkok en toen najaar 2011 Bangkok onder water stond en rampgebied was verklaard ontstonden er talloze keren conflicten tussen hem en de regering. Hij is een ouwe rot in de politiek met een sterke aanhang in bepaalde wijken van de stad (zoals Chinatown), maar volgens opiniepeilingen gaat de politiegeneraal winnen.

In het verleden deden onafhankelijke kandidaten vaak aan deze verkiezingen mee. Ze maakten weinig kans maar gaven veel kleur gaven aan de campagnes. Een van de meest bijzondere kandidaten was twintig jaar geleden de heer Samith S. In die tijd waren files en verkeerschaos in de hoofdstad op zijn ergst en Samith kwam met een originele oplossing die hij tot de kern van zijn programma maakte. Hij redeneerde als volgt: staat een licht op groen, dan wil er soms wel wat beweging in het verkeer zitten, maar bij een rood licht is dat nooit het geval. “Alle lichten op groen” werd daarom zijn verkiezingsleuze en zijn belofte aan het electoraat. Samith werd echter niet tot gouverneur gekozen.

maart – Dansen voor de geesten
Dansende mediumsIn het voorjaar komen de mediums van Chiang Mai en omgeving een aantal keren bij elkaar om de geesten eer te betonen door op hun paasbest in bonte gewaden en met bloemen in het haar voor ze te dansen op traditionele muziek. Meestal is dat bij een bekend geestenhuis, dat vaak weer staat op een belangrijke plek binnen de ‘geomancy’ van de stad (bijvoorbeeld op een hoek van de stadssingel). Het gilde van Chiang Mais mediums telt minstens honderd leden, ongeveer tachtig procent dames en stuk voor stuk bijzondere mensen. Ooit werden ze door een geest bezeten en aangespoord door de geest te ‘werken’ als medium. Dat werk komt erop neer dat ze een praktijk als lokale genezer hebben. Mensen met problemen gaan erheen. Het medium raakt in trance en wordt weer bezeten door zijn of haar geest. Deze laatste geeft dan via het medium advies aan de patiënt of cliënt. Het medium heeft de nodige inkomsten uit de schenkingen van de bezoekers. Veel mediums zien af van officiële tarieven voor hun diensten.
Talloze keren per jaar komen deze mediums bijeen om te dansen. Het zijn bijzondere evenementen die nog niet door de TAT (Tourism Authority of Thailand) worden gepromoot als Noord-Thaise cultuur. Uit te vissen waar en wanneer er zo’n danspartijtje plaatsvindt is daarom bijna net zo moeilijk als wanneeer dit wel het geval was.
In de buurt van het Grand Bai Toei wordt er echter jaarlijks begin maart gedanst. De exacte datum komt later.

12 maart – Een lezing voor de Informal Northern Thai Group (INTG) in Chiang Mai over de Vlakte der Kruiken. “Mystery and Diversity at the Plain of Jars, Laos” luidt de titel. De lezing wordt gegeven door Lia Genovese, PhD kandidaat kunstgeschiedenis en archeologie aan de School of Oriental and African Studies (SOAS), Universiteit van London. Plaats: Alliance Française, 138 Charoen Prathet Road, Chiang Mai, tegenover Wat Chai Mongkhon en de EFEO. Tijd: 19.30 p.m. Toegang gratis.

eind maart -begin april: Poi Sang Long

Poi Sang in CNXPoi Sang in CNX 2Ben je in de periode 25 maart-1 april in de provincie Mae Hong Son, dan mag je het bijzonder kleurrijke en levendige driedaagse Poi Sang Long-festival niet missen. De meeste tempels in de dalen van de provincie zijn Shan-tempels en in elke tempel vindt in die periode dit unieke boeddhistische Shan-festival plaats, maar de datum verschilt per tempel.
Jongens (7-15 jaar oud) die voor een korte tijd als noviet tot de tempelgemeenschap toetreden, worden kaal geschoren en door de familie in de meest wonderbaarlijke glitterkostuumpjes gestoken en behangen met kralenkettingen. Hun hoofd wordt rijkelijk getooid met (kunst)bloemen, hun wangen met rouge bepoederd en hun lippen rood geverfd. Ze zien eruit als kleine prinsjes en zo worden ze ook behandeld. Ze worden rond gedragen op de schouders van een jongeman, terwijl anderen het kind beschermen tegen het zonlicht met een vergulde parasol.
noviet Wat Pa PaoVerwacht geen ingetogen parade maar een zeer levendig evenement met dansen en het ritmische gebonk op gongen en drums. Soms zijn leden van de entourage van een noviet al vroeg in de ochtend beschonken. De tweede ochtend is er een vergelijkbare processie, maar nu worden alle geschenken van de familie van het prinsje die voor de tempel bestemd zijn meegezeuld: van stapels oranje gewaden voor de monniken tot met strikken versierde ventilatoren. Op de derde dag worden de jongens tot noviet ingewijd en maakt het prinsjeskostuum plaats voor het sobere oranje gewaad. Het feest wordt ook levendig gevierd in andere delen van Noord-Thailand met een Shan-bevolking van betekenis, zoals in Mae Sot (Tak) en Chiang Rai. In de stad Chiang Mai zijn de festivals bij Wat Pa Pao (iets ten westen van de Chang Phueak Gate) en Wat Ku Tao (aan de noordkant van het oude sportstadion) grootse evenementen; ze vinden meestal in de periode 1-6 april plaats. Zeer de moeite waard!!

9 april – Een lezing over de Tai Khuen in Myanmar voor Chiang Mais Informal Northern Thai Group (INTG). De titel luidt “Tai Khuen culture, Burmanization and the 600th Anniversary of Songkran in Keng Tung” en de lezing wordt gegeven door Klemens Karlsson, Head of the Department of Publication Infrastructure at KTH Royal Institute of Technology, Stockholm Sweden. Plaats: Alliance Française, 138 Charoen Prathet Road, Chiang Mai, tegenover Wat Chai Mongkhon en de EFEO. Tijd: 19.30 p.m. Toegang gratis.

13-15 april: Songkran

waterpretDe vieringen van Poi Sang Long zijn nog maar net voorbij of het monotome ritme van de gongen en drums lijkt zich voort te zetten in het gedreun van Songkran, het traditionele Thaise Nieuwjaar en watersmijtfestival. Chiang Mai is beroemd en berucht om de uitbundigheid van de viering, waar geen eind aan lijkt te komen. Voor menig toerist is het festijn een geweldige ervaring, buitenlanders die langer dan een paar jaar in Chiang Mai wonen ervaren het vaak als een jaarlijks terugkerende verzoeking. Een week van domme waterpret en ongeremd zuipen eist inderdaad het nodige van je energie en zenuwen.
Dat het watersmijten midden-april plaatsvindt is geen toeval. Thailand smoort dan gaar in de blakerende zon. Het kwik stijgt dagelijks met gemak tot boven de 40 graden Celsius en iedereen hunkert naar koelte en water. Kenmerkend zijn de middagen waarin de lucht plotseling betrekt en rukwinden door de stad trekken. Bomen worden platgelegd en soms vliegen losgerukte golfplaten daken horizontaal door de straat als een kruizing tussen een vliegende schotel en een guillotine. Een enkele keer vallen er lokaal hagelkorrels zo groot als duiveneieren en niet zelden sneuvelt er vee onder het geweld uit de hemel. Maar echt regenen doet het nog nauwelijks in deze ziedende periode. Doorgaans pas in de weken na Songkran pakken de wolken wat langduriger samen en worden de regenbuien langer. Voor de boeren breekt dan de zware tijd aan dat ze de velden moeten klaarmaken voor het planten van de rijst.

zandstoepabodhiboom met stuttenHet watersmijten op Songkran kun je dus zien als een soort regenmakend ritueel. De overgang van de droge tijd naar de natte is voor de Thais die van het oude naar het nieuwe jaar, en dit gaat gepaard met de nodige reinigingsrituelen. In de woningen is er vaak sprake van een voorjaarschoonmaak. Boeddhabeelden worden in de tempels ook ‘schoongemaakt’ door er kopjes geparfumeerd water overheen te schenken. Jongeren tonen hun respect aan ouderen door water over de handen van die laatste te gieten.
Op de tempelterreinen wordt ook een groots respect aan de heilige bodhibomen getoond door met goud- en zilverpapier getooide stokken tegen de stam te plaatsen. De bodhiboom steunde de Boeddha ooit met het bieden van schaduw toen deze al mediterend het bereiken van de verlichting nastreefde. Ook worden er zandstoepa’s op de tempelterreinen gebouwd die met gekleurde papieren vlaggetjes worden getooid. Het vervaardigen van stoepa’s wordt gezien als een goede daad en op Songkran kan men het eigen karma dus weer flink opvijzelen.

Toegegeven, de ongecompliceerde waterpret en de beneveling door de alcohol domineren het festijn, zeker in Chiang Mai. De donkere kant daarvan is dat er tijdens de Songkran-feestdagen een bizar hoog aantal doden in het verkeer vallen waarvan meer dan helft ‘alcohol related’. De scores bedragen al gauw zo’n 300 tot 400 doden voor een klein weekje waterpret. Overal schallen oorverdovende, populaire liedjes door de straat, die de drinkgelagen begeleiden en vaak weer overstemd worden door het gejoel en geschreeuw van feestende en zuipende buurtbewoners. Pas ‘s nachts rond een uur of drie komt er een eind aan, niet zelden na een kortstondig hoogtepunt van glasgerinkel, hysterisch gejank en zo nodig de sirene van politiewagen of ambulance.
Hoe het Songkran in Luang Prabang (Laos) wordt gevierd staat beschreven in: Splashing Songkran celebrations in Luang Prabang .

Bosbranden en smog

bosbrand Chiang DaoIn maart liggen grote delen van het land, waaronder het noorden, er doorgaans kurkdroog bij. Overal kringelen grijze rookwolken hemelwaarts waar het verdorde akkeronkruid en de al even dorre onderbegroeiing van bos in brand staan. Meestal worden branden opzettelijk aangestoken, soms slaat vuur van bouwland over naar bos. Maar vaak ontstaan branden min of meer spontaan. Bijvoorbeeld door blikseminslag, of door de brandglaswerking van stukjes glas die in de natuur gekomen zijn— bijvoorbeeld van flessen die door automobilisten zijn weggegooid. ‘s Nachts zie je een front van brandende onderbegroeiing over de berghellingen trekken. Die branden dragen flink bij tot de dikke smog die zich in Chiang Mai en elders in Noord-Thailand vormt. Het waterige, roze zonnetje is soms maar net te zien. Met een monddoekje of masker tegen de ongezonde lucht zien velen eruit als bankrovers. Lijders aan luchtwegaandoeningen verdringen zich bij de ziekenhuizen. De luchtvervuiling schrikt zelfs toeristen af. Veel binnenlandse vluchten moesten worden gecancelled vanwege het beperkte zicht op de luchthavens vanwege de smog. Vooral het hoge gehalte aan minuskule vaste deeltjes (PM10 oftewel deeltjes meteen doorsnede van minder dan 10 micron) is de boosdoener.
Verbrande hutNiveaus van mer dan 200 microgram PM10 per kubieke meter lucht zijn dan heel normaal, hoewel het ver boven de grens van 120 die nog net veilig geacht wordt. Wanneer je door Noord-Thailand toert zie je aan de lopende band grote billboards langs de weg die waarschuwen voor de gevolgen van bosbranden. Maar net als de billboards die motorrijders aansporen een helm te dragen, trekt men zich er weinig van aan. Adviezen en aanmaningen van de Thaise overheid hebben op de bevolking nooit een grote indruk gemaakt, zolang men er niet direct baat bij heeft. De branden hebben wel allerlei voordelen. Op de braakliggende akkers wordt het lastige, verdorde onkruid omgezet in een laagje as dat de grond wat vruchtbaarder zal maken. En door het wegbranden van de (vaak doornige) onderbegroeiing wordt bos toegankelijker, wat later in het jaar van pas komt bij de jacht, het verzamelen van paddestoelen en planten van gewassen op de gedeeltelijk gerooide terreinen.

Van alle zegeningen van de regenval is het filteren van de lucht er een. Een paar echte buien en de lucht is weer schoongespoeld. In 2011 had Noord-Thailand nauwelijks last van smog: het voorjaar was dan ook ongekend koel en regenachtig. Maar in 2012 was de smog geweldig: zo erg had ik het in 20 jaar nog niet meegemaakt. Dit jaar (2013) valt het met de smog tot nu toe erg mee—het heeft dan ook al een aantal keren flink geregend.

NIEUWS: Geboren op 31 februari

Ambtenaren in de provincies Prachinburi en Sa Kaeo (ooit vormden de twee één enkele provincie) nemen het niet zo nauw met de moderne kalender. Hun problemen met het aantal dagen van februari kwamen ondanks aan het licht.
Toen meneer Buarai Phaosaeng, geboren op 31 januari 1961, zijn nieuwe identiteitskaart (moet elke vijf jaar verlengd worden) op het districtskantoor van Kabinburi ophaalde, prijkte daarop de geboortedatum 31 februari 1961. Hij wilde dat de datum veranderd werd, maar de ambtenaren meenden dat hij zijn nieuwe ID zo maar moest blijven gebruiken.
Sangwien Khuncharoen uit het district Aranyaprathet werd ook opgezadeld met een nieuwe ID met een onmogelijke geboortedatum: 30 februari. De man was assistent-dorpshoofd en was zo onverstandig de vergissing van de bureaucratie aan de pers te tonen. Het nieuws verspreidde zich snel. De ambtenaren van het Ministerie van Binnenlandse Zaken houden echter niet van gezichtsverlies. Van de minister in eigen persoon kreeg Sangwien een uitbrander. Men was woest dat hij de fout openbaar gemaakt had en hij werd zelfs gedwongen zijn ontslag als assistent-dorpshoofd te nemen.
De onhebbelijkheden van de buraucratie doet me denken aan een grapje uit de tijd dat Van Agt in Nederland de baas was. Een Duitser gaat er in Duitse stijl prat op dat in zijn land de plastisch chirurgen zo knap zijn. ‘Laatst hebben ze drie lullen aan elkaar genaaid en de man werkt nu als ambtenaar op een ministerie!’ Waarop de Nederlander hem overtroeft: ‘In Holland hebben geleerden drie wratten in een weefselkweek laten uitgroeien: de man is nu minister-president.’

Nieuws: Godfather van Chonburi in de bak

Somchai Khunploem was van gewone komaf, maar wist zich dankzij zijn goed ontwikkeld zakeninstinct, de nodige intimidaties en hier en daar wat geweld, op te werken tot de machtigste man van de streek ten zuidoosten van Bangkok. Hij is vooral bekend als Kamnan Poh en heeft ook de bijnaam “Godfather van Chonburi”, en noemde zichzelf eens ‘half zakenman, half gangster’. Maar ook in Thailand kan niet altijd alles door de beugel. In maart 2004 werd Kamnan Poh door een rechtbank veroordeeld tot 25 jaar gevangenis omdat men het bewezen achtte dat hij mastermind was van de moord op een lokale leider in 2003. Toen het gerechtshof na een appeal in 2006 bij dit besluit bleef, ging de kamnan ervandoor—hij was bovendien ook nog schuldig bevonden aan corruptie en andere malversaties. Naar zeggen leefde de voortvluchtige daarna in Cambodja waar hij goede connecties heeft, die nog dateren van de tijd dat hij zijn businessimperium aan het opbouwen was. Maar af en toe werd hij gesignaleerd in de provincie die hij zoveel jaren in zijn greep had. In januari dit jaar werd hij bij een geheime politieoperatie gearresteerd en linea recta naar de gevangenis gestuurd. Erg happy keek de gangster-zakenman daarbij niet.

Kamnan Po na arrestatie

Kamnan Poh na zijn arrestatie. Foto: Bangkok Post (met dank).

Men vroeg zich af hoe het mogelijk was dat de misdadiger zo lang in Chonburi had kunnen rondlopen. Uiteraard was zijn invloed er nog aanzienlijk. Kamnan Poh was een moderne godfather die zijn kinderen had laten studeren en inmiddels bekleden zij invloedrijke posities. Eén zoon van de gangster is nu minister van cultuur (jazeker!), een andere burgemeester van Phatthaya, de beruchte badplaats, ooit uitgeroepen tot de vunzigste stad op aarde en een toeristische topbestemming in Zuidoost-Azië. Twee andere zonen bekleden vergelijkbare, belangrijke posities in de provincie.

De invloedrijke zonen speelden er wellicht een rol bij dat Kamnon Poh meteen van de gevangenis van Bangkok naar die in zijn thuishaven Chonburi werd overgebracht. Daar was hij nog maar net gearriveerd of hij werd vanwege zijn slechte gezondheid naar het ziekenhuis van de stad gereden waar hij nu een VIP-behandeling geniet. Maar echt op vrije voeten is hij nog niet!

Kamnan Poh is een begrip in Thailand. Toch is de invloedrijke gangster geen geval apart. Vanaf de jaren tachtig van de 20e eeuw begonnen talloze lokale zakenlieden met maffia-trekjes grote invloed uit te oefenen op het economisch en politiek leven van Thailand. Ze hielden er nauwe betrekkingen met politici en topmilitairen op na, financierden vaak de verkiezingen van kandidaten of gingen soms zelf de politiek in. Meestal waren het lieden van Chinese komaf en vaak gebruikten ze intimidatie en geweld om hun belangen te behartigen. Sommigen werden zelf slachtoffer van geweld of liepen tegen de lamp. Met het moderner en complexer worden van de Thaise maatschappij lijken godfathers als Kannan Poh, Sia Leng (de Godfather van Khon Kan) of de drie ‘Dalton’ broers van de provincie Phetchaburi (van wie één aan de top van zijn carrière stelde: ‘Ik heb geen vijanden meer, ze zijn allen dood!’) op hun retour— net als in Amerika een carrière van ‘krantenjongen tot miljonair’ nu verleden tijd is—wie leest er nog een krant?

Als een soort in memoriam voor het fenomeen hier een korte biografische schets van de ongelukkige Kamnan Poh: Hij werd in 1937 geboren als zoon van een kruidenier. Na vier jaar lagere school ging hij werken op vissersboten. Hij was een laatbloeier, want op zijn dertigste was hij nog niet meer dan dorpshoofd en de eigenaar van één vissersboot. In 1972 nam zijn carrière echter een wending. Met andere vissers, in het totale bezit van vijftien boten, zette hij een onofficieel bedrijf op dat voor 100 000 baht per jaar het recht verwierf in Cambodjaans territoriaal water te vissen. De expedities waren bijzonder lucratief. Er werd voor honderdduizenden bahts aan vis binnengehaald en elke keer stak Kamnan Poh twintig procent van de opbrengst in eigen zak. Daarnaast verhandelde hij US-dollars van de marinebasis in Sattahip op de zwarte markt in Cambodja. Later kreeg hij het alleenrecht Mae Khong- en Hong Thong-whisky in Chonburi te distribueren. Het geld dat binnenstroomde investeerde hij in landgoederen en bouwondernemingen. Vanwege enkele op handen zijnde mega-projecten in de provincie, zoals de aanleg van een diepzeehaven, zou dat ook weer in goud worden omgezet. Al het land grenzend aan de dwars door de provincie lopende rijksweg 331 kwam in Kamnan Poh’s bezit. In 1975 was hij al zo invloedrijk dat hij met succes de verkiezingscampagnes van kandidaten voor het parlement sponsorde. Zelf was hij lange tijd kamnan (subdistrictshoofd) van een kleine plaats ten noorden van Phatthaya. Kamnan Poh is het prototype godfather die rijk werd door illegale activiteiten, grootschalig investeerde in legale ondernemingen (vaak bouwbedrijven) en tenslotte zijn imperium uitbreidde en consolideerde via de landspolitiek (naar: Pasuk Phongpaichit en Sungsidh Piriyarangsan, Corruption and Democracy in Thailand. Bangkok, 1994).

Nieuws: Thais winnen goud in Sapporo

mural with elephantSymbool van Thailand: de intelligente olifant, trouw aan de koning
Meer goed nieuws na de arrestatie van Kamnan Poh: In februari behaalde een Thais team de titel van Grand Champion bij de 40e International Snow Sculpture Contest in Sapporo, Japan. Het was de vierde keer in het bestaan van het festival dat de Thais er de hoofdprijs wegsleepten. De winnende creatie, “The Artist from the Wild”, was een beeld van sneeuw van een moederolifant die bezig was het portret van Zijne Majesteit Koning Bhumibol op het canvas te schilderen, met aan haar zijde drie kalven. ‘We wilden de boodschap doorgeven dat een olifant het symbool van Thailand is en dat olifanten intelligent zijn en loyaal zijn aan de koning van Thailand,’ aldus meneer Kusol, de aanvoerder van het team, in een bericht in de Bangkok Post van 8 februari.

Slangennieuws: de Green Keelback en verwante slangensoorten van het geslacht Rhabdophis

Green keelback1

Een Green Keelback verscholen tussen de rotsen.

Gren keelback-details

Details.

Februari is in het algemeen geen goede maand om op zoek te gaan naar slangen. In Noord-Thailand zijn deze dieren dan weinig actief en zitten verscholen op alle mogelijke plaatsen waar slangen zich maar verschuilen kunnen: in spleten in de grond, in kieren tussen de rotsen, in termietenheuvels en tussen dood en vermolmd hout—zelfs kruipen ze wel onder de schors van bomen. Ze houden zich rustig en dat is waarschijnlijk een goede strategie om deze droge tijd van het jaar door te komen. Sommige soorten doen echter niet mee aan deze winterstop, zoals de Oriental Whip Snake en de Marbled Cat Snake—die zijn ook in de droge tijd nog heel actief. Verder heb je in de droge tijd in de buurt van water een wat grotere kans actieve slangen te vinden.
Midden-februari was ik zes dagen op pad met een groepje Nederlanders
en op een van die dagen waren we in Phrae. Terwijl ik met twee van hen in een poel bij een waterval zwom, had een ander een slang gezien die aan de rand van het water onder de rotsen zat verscholen, maar het niet kon laten zo nu en dan zijn kop naar buiten te steken en kennelijk van plan was zijn schuilplaats te verlaten. Het was een Green Keelback (Rhabdophis nigrocinctus), een van de soorten uit de familie van de Keelback Water Snakes. Het is een prachtig bronsgroen dier met een grijsbruine kop en twee korte, maar duidelijke zwarte lijnen die vanaf het oog schuin naar achteren lopen. In de wetenschappelijke beschrijvingen van slangen worden deze lijnen die bij vele soorten voorkomen doorgaans subocular of postocular streaks genoemd en de functie ervan is waarschijnlijk het oog te maskeren. Een vriend van me, een botanicus, noemt die strepen echter toepasselijk ‘Pierrot’s tears’.

Green Keelb

Een roadkill Green Keelback uit de bergen van Tak.

De Green Keelback is in Noord-Thailand geen zeldzame slang, maar erg algemeen is hij ook weer niet. Dit was in feite de eerste keer dat ik een volwassen, levend exemplaar kon fotograferen. Een parkwachter die met ons meegelopen was naar het hoogste niveau van de waterval, had als taak erop toe te zien dat we geen waaghalzerijen uithaalden met de kans uit te glijden en onze kop op de stenen te breken. Dit soort ongelukken gebeurt aan de lopende band bij watervallen. De man was er echter ook niet erg gelukkig mee dat we dicht bij de slang foto’s zaten te maken, want het was ook de bedoeling niet dat er bezoekers door dodelijke gifslangen worden gebeten. En groene slangen zijn voor de meeste Thaise leken allemaal gifslangen.

‘Is die slang giftig?’ werd me gevraagd. Een lastige vraag, waarop je niet zo maar met ja of nee kan antwoorden. De Keelback Water Snakes werden vroeger als ongevaarlijk (niet-giftig) beschouwd. Onze Hollandse ringslang (Natrix natrix) behoort ook tot die familie en we hebben allemaal geleerd dat de ringslang niet giftig is, in tegenstelling tot de op de heide voorkomende giftige adders.

Van een aantal Aziatische Keelback Water Snakes is inmiddels bekend dat ze een tamelijk sterk gif produceren en daarnaast ook in het bezit zijn van gespeciliseerde giftanden. Van twee soorten, de Red-necked Keelback (Rhabdophis subminiatus) en de Japanse Tiger Keelback (Rhadinophis tigrinus), is inmiddels goed gedocumenteerd dat de beet tot zeer ernstige, soms fatale verschijnselen kan leiden. Beide soorten zijn zeer verwant aan de Green Keelback (Rhabdophis nigrocinctus). Omdat verwante soorten vaak een vergelijkbaar sterk gif produceren en verglijkbare giftanden hebben is het dus waarschijnlijk dat de Green Keelback ook een gevaarlijke beet kan toebrengen. In het algemeen zal het zo’n vaart echter niet lopen.

De potentieel gevaarlijke Red-necked Keelback werd lang door velen als ongevaarlijk beschouwd. Deze slang komt in Thailand veel voor. Omdat het schitterende dieren zijn, belandden ze ook in de terraria van de Europese en Amerikaanse reptielenliefhebbers. Een korte beet van zo’n dier zal in het algemeen geen gevolgen hebben. De giftand zit namelijk achterin de bovenkaak en is niet hol. Een efficiënt apparaat om gif te injecteren, zoals bij adders en cobra’s (met holle giftanden voorin de bek) ontbreekt. Een slang die zich vastbijt en kauwbewegingen maakt is echter een ander verhaal: dan wordt er heel wat gif dat uit de klieren langs de giftand sijpelt in de wond gekauwd.

Red-neck

De prachtige Red-necked Keelback is erg algemeen in Thailand.

In Singapore hield een jongeman zo’n ‘red-neck’ in en terrarium. Hij wist niet beter dan dat het een niet-giftige soort was. Normaal zijn de dieren niet erg bijtlustig, maar op een dag was zijn red-neck kennelijk geprikkeld en beet zich vast aan de vinger van zijn baasje. Die vond dat prima en liet dat een hele tijd toe, want hij ging er vanuit dat het geen kwaad kon. Een dag later ontwikkelden zich ernstige verschijnselen bij hem. Soortgelijke gevallen hebben in Japan bij de Tiger Keelback zelfs tot sterfgevallen geleid.

Hoogst waarschijnlijk kunnen zulke beten van de Green Keelback dus ook gevaarlijk zijn, maar we weten het niet omdat er geen vergelijkbare gevallen bekend zijn. Op mijn website wordt de Green Keelback een potentieel gevaarlijke gifslang genoemd.
Meer dan een jaar geleden kreeg ik een e-mail van een Nederlander die met zijn gezin naar India was geweest. Daar speelde zijn zoontje gewoon met een Green Keelback en volgens de lokale mensen was het een ongevaarlijke soort. Het verbaasde me dat de Green Keelback Rhabdophis nigrocinctus ook in India voorkomt. Ik raadpleegde een boek over slangen in India. Wat bleek: Rhabdophis nigrocinctus is er niet bekend, maar wel komen er twee andere soorten Keelback Water Snakes voor die in het Engels ook Green Keelback worden genoemd. Waarschijnlijk hadden de Nederlanders te maken met de ‘Green Keelback’ Macropisthodon plumbicolor die ook opvallende ‘Pierrot’s tears’ heeft en tamelijk algemeen is. Van dit dier is bekend dat het regelmatig woningen binnendringt maar een uiterst zachtaardig en timide gedrag vertoont—en kennelijk zelden of nooit bijt. Maar of het gif produceert is waarschijnlijk onbekend. Wel heeft het dier sterk vergrote tanden helemaal achterin de bovenkaak, wat vaak een aanwijzing is voor ‘giftigheid’.

Natuur: bloesempracht

Duabanga-tree

Duabanga.

Duabanga-flower

Bloem Duabanga grandiflora.

oranje bloesem

R. ignea.

Januari en februari zijn in Noord-Thailand doorgaans gortdroge en koele maanden waarin het bamboe geel kleurt en veel bomen hun bladeren laten vallen. De natuur lijkt in het geheel niet meer op die zompige, dampende en glinsterde massa van schier ondoordringbaar groen, zoals menig bezoeker van Thailand meent dat het het tropisch woud er altijd uitziet.
De uitdrogende monsoon forests van het noorden ogen schraal en veel dierlijk leven is verborgen aan een soort winterslaap begonnen. Eind februari en maart slaat het koele weer om: het wordt bloedheet. Maart roert ook in Noord-Thailand zijn staart: soms wordt men uit de bloedhete indolentie opgeschrikt door hagelbuien, waarbij de hagelstenen zo groot als kippeneieren kunnen (zulke hagelbuien vonden ook al begin februari 2013 lokaal plaats). Doorgaans blijven de langer durende regenbuien echter uit in maart, begrijpelijk dat de natuur dan niet groener wordt. Noord-Thailand blakert in de zon.
Al is de natuur verdord en verschroeid, veel bomen en struiken brengen deze tijd van het jaar hun schitterende, uitbundige bloesems voort, zoals Bauhinia variegata, de Tiger’s Claw (Erythrina stricta) en Duabanga grandiflora (foto’s boven). Een andere beauty van het seizoen is Radermachera ignea, waarvan de oranje buisvormige bloemen dicht opeen gepakt de takken bezaaien (foto boven, rechts). De Red Cotton Silk Tree (Bombax ceiba) en de Flame of the Forest (Butea monosperma) die in februari de show stelen beginnen echter uitgebloeid te raken. (Meer hierover in het artikel Bloesempracht in februari in Noord-Thailand )

Doi Inthanon cloud forestHauser natuurreizen

Voor de natuurliefhebbers onder de globetrotters zijn er nu enkele unieke door mij opgezette 6-daagse natuurreizen: 70% natuur, 30% plattelandscultuur.

Behalve dat ze de mooiste natuurgebieden in het noorden zullen bezoeken, en veel uitleg krijgen over de natuur die zo heel anders is dan in de gematigde streken, zullen ze aspecten van de Thaise cultuur te zien krijgen die in de meeste reizen niet aan de orde komen, zoals geestenverering en het verbouwen van bijzondere gewassen. En dat vindt allemaal plaats in delen van Noord-Thailand die zelden door toeristen worden bezocht.
Ze zullen talloze korte wandelingen door de natuur en op het platteland maken. Het zijn geen uitputtende trektochten, maar er moeten wel de nodige trappen beklommen worden. Zie ook: Nature Tours De reizen worden uitgevoerd onder de vleugels van het reisbureau Green Wood Travel in Bangkok en meer informatie erover vind je ook op de website: www.greenwoodtravel.nl/Thailand/nanroute.php en http://www.greenwoodtravel.nl/Thailand/wang-chin-route.php

cicadeDe beste tijd om zo’n reis te maken is van mei – november. Dan is de natuur het mooist en het platteland het levendigst. In december en januari kan men in sommige gebieden wel eens verrast worden door het massale Thaise wintertoerisme (en tijdens de feestdagen kan reserveren een probleem zijn), terwijl het landschap in het laagland van februari-april doorgaans gortdroog is.
Wat deze reis vooral zo bijzonder maakt is mijn kennis van de Thaise natuur. Je wilt wel eens weten wat dat oorverdovende, vibrerende lawaai is tijdens een boswandeling. Op een gewone tour krijg je als antwoord ‘same same beetle’ en daarmee is de kous af. Van mij krijg je een heel betoog over de lawaaiige cicades, waar ze zich ophouden en hoe ze hun ‘kettingzagen’- en ‘fluitketel’-tonen produceren — een heel verhaal (zie: Cicades, de herrieschoppers in het bos ) temidden van de imposante tropische natuur.

NIEUWE VERHALEN over DRUGS: Een nieuw verhaal over een oud, onschuldig genotmiddel gaat over het pruimen van stukjes arecanoot met peperblad en ongebluste kalk. Een eeuw geleden pruimde vrijwel elke Thai ‘betel’ nu is het gebruik sterk op zijn retour. Meer hierover in: Betel quid .

Sinds de jaren negentig van de vorige eeuw wordt Thailand gemangeld door de verslaving aan metamfetamines (speed), een van de grootste sociale problemen in het land. Nog steeds wordt Thailand overspoeld met metamfetaminen uit Myanmar. Vrijwel elke dag legt de politie de hand op partijen van miljoenen speedpillen en worden de handelaren en couriers gearresteerd, al lijkt dat soms op dweilen met de kraan open. Hoe de speedcrisis in Thailand begon, is te lezen in: Speedcrisis in Thailand .

Thailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe

reclame boekMijn bekendste en alom geprezen boek over Thailand, Thailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe, was het afgelopen jaar opnieuw als pocket uitgegeven. Nu niet mij Good Old Nijgh & Van Ditmar, maar in de serie Rainbow Pockets van Uitgeverij Maarten Muntinga. Toen ik de presentexemplaren kreeg opgestuurd ergerde ik me weer eens. Het boek had de lelijkste omslag gekregen sinds de eerste druk meer dan twintig jaar geleden: een foto van peddelbootjes op de drijvende markt van Damnoen Saduak. Een nog clichématiger en toeristischer plaatje had men werkelijk niet kunnen bedenken. En dat terwijl er steevast over mijn boek wordt gezegd dat het de clichés over Thailand doorbreekt en het echte Thailand achter de façade van het toerisme laat zien.

Een paar maanden later geleden kreeg ik bericht dat Muntinga failliet is. Ik kan dus fluiten naar mijn royalties. Het boek is gelukkig nog verkrijgbaar als paperback (Nijgh & Van Ditmar). In Chiang Mai zijn er nog genoeg exemplaren te koop van de 13e druk met de mooie cover: voor 600 baht.

Het faillissement van Muntinga staat niet alleen. Eerder raakten andere uitgevers en boekendistributeurs in de problemen. Met de meeste tijdschriften gaat het ook al niet best. De meeste zijn jaren geleden al aan het bezuinigen geraakt. Het is begrijpelijk dat schrijvers en journalisten daar zwaar onder hebben moeten lijden, ik niet op de laatste plaats.

Als oorzaak is de opmars van het internet, deze hoerenkast van onbenul waarmee het nieuwe millennium werd ingeluid, wellicht net zo belangrijk als de slechte economische situatie. Vooral informatieve boeken (zoals reislectuur) moeten het afleggen tegen de informatie op het internet.

Ben je in Chiang Mai en ben je geïnteresseerd een of meer exemplaren van mijn boeken te kopen, neem dan graag contact op: Contact .

©SJON HAUSER: tekst en foto’s