Redactioneel-2012-07-november-december

bremraapNOVEMBER-DECEMBER 2012

NIEUW artikel : Thaise parasieten.
Wanneer in november het regenseizoen voorbij is explodeert de Noord-Thaise natuur met een veelheid aan bonte bloesems.

Langs de wegen beginnen allerlei soorten aangeplante sierbomen te bloeien, zoals Senna spectabilis met zijn opvallende gele toortsen, en Bauhinea purpurea met sierlijke purperroze bloemen die aan orchideeën doen denken.

Doorgaans wat later beginnen de prachtige oranjerode bloemen van de Afrikaanse tulpenboom (Spathodea campanulata) te verschijnen.

Pluk eens van die laatste een bloemknop die op het punt staat te ontluiken en knijp er stevig op: je zult zien dat er dan een straal vocht uit spuit.
Ook de bermen staan vol met weelderig bloeiend onkruid, veel ervan uit de families der Asteraceae (Composieten) en Convolvulaceae (windefamilie). Zelfs in de donkere wouden van Doi Inthanon en elders in de Noord-Thaise bergen verschijnen bloemen die er eerder nog niet waren. Je kunt er stuiten op een mysterieuze bremraap (de Forest Ghost Flower Aeginetia indica uit de familie der Orobanchaceae, foto boven) en de futuristisch ogende bloemen van Sapria en Balanophora, planten die grotendeels een verborgen parasitair bestaan leiden. Meer erover in: Parasitaire planten in Thailand. In december en januari zijn de genoemde bloeiende heesters en bomen langs de weg vrijwel uitgebloeid of krijgen gezelschap van een aantal andere schitterende bloesems—meer hierover in het artikel Bloesempracht in februari in Noord-Thailand .

Mexican SunflowerThaise wintertoerisme
Het koelere weer in het noorden werkt ook als een magneet op de bewoners van het altijd zweterig-warme Bangkok. De massale trek naar Mae Hong Son en andere frisse bergstreken begint in november.
Een topattractie voor deze wintertoeristen zijn de velden met bloeiende zonnebloemen in het district Khun Yuam van Mae Hong Son. Waarom een plant uit Mexico daar de heuvels zo ver het oog reikt eigeel kleurt wordt uitgelegd in het hierboven al genoemde verhaal: Composieten—een rijkdom aan Thaise liefjes
Vaak worden de zonnebloemen gecombineerd met de prachtige Mae Hong Son-loop (zie: Route 01-Rondje Mae Hong Son ) en in Mae Hong Son en Pai kan het dan erg druk zijn tijdens feestdagen en de lange weekends—maar het blijft een schitterend traject.

Doi Inthanon cloud forestHauser natuurreizen
Het Thaise toerisme naar de bergen valt in december en januari samen met de piek van het internationaal toerisme naar Thailand. Voor de natuurliefhebbers onder de globetrotters zijn er nu enkele unieke door mij opgezette 6-daagse natuurreizen.
Behalve dat ze de mooiste natuurgebieden in het noorden zullen bezoeken, en veel uitleg krijgen over de natuur die zo heel anders is dan in de gematigde streken, zullen ze aspecten van de Thaise cultuur te zien krijgen die in de meeste reizen niet aan de orde komen, zoals geestenverering en het verbouwen van bijzondere gewassen. En dat vindt allemaal plaats in delen van Noord-Thailand die zelden door toeristen worden bezocht. Zie ook: Natuurreizen / Nature Tours De reizen worden uitgevoerd onder de vleugels van het reisbureau Greenwood Travel in Bangkok en meer informatie erover vind je ook op hun website: www.greenwoodtravel.nl/Thailand/nanroute.php en http://www.greenwoodtravel.nl/Thailand/wang-chin-route.php
cicadeWat deze reis vooral zo bijzonder maakt is mijn kennis van de Thaise natuur. Je wilt wel eens weten wat dat oorverdovende, vibrerende lawaai is tijdens een boswandeling. Op een gewone tour krijg je als antwoord ‘cicada, sama same beetle’ en daarmee is de kous af. Van mij krijg je een heel betoog over deze lawaaiige insecten, waar ze zich ophouden en hoe ze hun ‘kettingzagen’- en ‘fluitketel’-tonen produceren, een heel verhaal (zie: Cicades, de herrieschoppers in het bos ) temidden van de imposante tropische natuur.

AGENDA:

luchtlantaarnslantaarns28 november: Loi Krathong
In Chiang Mai begint het feestelijk geknal dat het najaar kenmerkt dit jaar pas goed in november . De periode van Ok Phansa tot het Festival of Lights (Loi Krath ong) is die van de knallende rotjes en de sissende, vonken spuitende kleiballen. Menig Thaise hond wordt gek van die herrie en gaat er in paniek vandoor. Het is ook de tijd dat het wat koeler wordt — voor vele Thais is reden om in de tuin, in een plantsoen of waar dan ook te zuipen, te joelen en te lallen. Niet zelden eindigen zulke feestjes met de loeiende sirenes van politiewagens en ambulances.
Dit jaar valt Loi Krathong op 28 november (volle maan) maar in Chiang Mai wordt de viering uitgesmeerd over een aantal dagen voor en na deze datum. Het is een sprookjesachtig gebeuren. Duizenden hete luchtballonnen worden ‘s avonds de hemel ingestuurd en thuis versieren de mensen de ingang van hun woning en tuinhekken met brandende kaarsjes en lampionnen. In waar water is laten de mensen hun prachtig versierde en met brandend kaarsje uitgeruste krathong te water. In Chiang Mai, waar het feest het onstuimigst gevierd wordt, gebeurt dat vooral bij de Ping rivier. De stad Sukhothai heeft ook de naam dat het festijn er groots is, vooral bij de vijvers en aan de grachten in de oude ruïnestad. Piloten van vliegtuigen zijn minder gecharmeerd door een hemel vol hete lucht ballonnen en ‘s avonds wordt er doorgaans niet meer op Chiang Mai gevlogen.
Meer over Loi Krathong in: Loi Krathong — Thailand’s festival of lights .

Voor de Bangkokkers die in de broeierige hoofdstad achterblijven is er in november de Phu Khao Thong Fair aan de voet van de Golden Mount (Phu Khao Thong op het terrein van Wat Saket), een kruising tussen een jaarbeurs en een kermis op een unieke locatie, te vergelijken met de Winter Fair van Chiang Mai (eind december).
Voor tien baht kun je er een pubermeisje in een ton met water gooien. Hoe het er vijftien jaar geleden op de Phu Khao Thong Fair toeging, kun je lezen in: Phu Khao Thong Festival — horror bij Bangkoks Golden Mount .
Hopelijk is er ondertussen niet te veel veranderd.

koningkoning bill board5 december: Op deze dag wordt de zeer vereerde Thaise koning Bhumibol Adulyadej 85 jaar. Het is een officiële feestdag die dit jaar op een woensdag valt. In de grote steden zijn er de nodige ceremoniële vieringen. In Chiang Mai komt men in de vroege avond massaal bij de Tha Phae Poort bijeen om er voor een reusachtige portret van de koning het volkslied te zingen. Veel Thais zullen de twee dagen voor of de twee dagen na 5 december vrij nemen om vijf dagen naar het koele Noorden op reis te kunnen gaan. Van 1-10 december zal het in plaatsen als Umphang, Mae Hong Son, Pai, Doi Ang Khang, Phu Chi Fa, Phu Hin Rong Kla waarschijnlijk erg druk zijn.

December en januari is de periode dat er in diverse Noord-Thaise steden een grote Winter Fair (Ngan Ruedu Nao) plaatsvindt, een evenement van ruim een week vergelijkbaar met de Phu Khao Thong Fair in Bangkok (zie boven). Zo’n ‘kermis’ is zeker de moeite waard. In de avond treedt er meestal een bekende Thaise popgroep op. De data verschillen per jaar een beetje. In Mae Sot is de Fair dit jaar waarschijnlijk eind november/begin december (in het centrum van het stad), in Lamphun begin december (in het sportstadium) en in Chiang Mai de laatste dagen van december en de eerste week van januari (in Chet Roi Pi-stadion ten noorden van de stad).

‘Betel pruimen’. Een nieuw verhaal over een oud genotmiddel gaat over het pruimen van stukjes arecanoot met peperblad en ongebluste kalk. Een eeuw geleden pruimde vrijwel elke Thai ‘betel’ nu is het gebruik sterk op zijn retour. Meer hierover in: Betel quid .

SLANGENNIEUWS: Kukri-slangen

kukri snake

Een kukrislang uit droog dipterocarpenbos in het district Sop Moei van de provincie Mae Hong Son. Waarschijnlijk betreft het de soort Oligodon cyclurus en niet de elders in Thailand heel algemene Oligodon fasciolatus die er sprekend op lijkt.

In Noord-Thailand komen een stuk of vijf soorten kukri-slangen voor. Eentje behoort tot de algemeenste slangen in het land. Tot nu toe heb ik er nauwelijks over geschreven, behalve vijf maanden geleden, maar dat was terzijde van de vondst van juist een zeer zeldzame variëteit van de op zich al niet erg algemene Oligodon cinereus (de Engelse naam “Grey Kukri Snake” is zo slecht gekozen dat ik hem liever niet gebruik.)

juveniele kukri snake

Een jonge Oligodon fasciolatus uit Pang Mapha in Mae Hong Son met een scherp getekend masker en duidelijke lengtestrepen en dwarsbalken.

Nu meer over die heel algemene slang, de (Common) Banded Kukri Snake (Oligodon fasciolatus). Dat is een beige slang met een variabel bruin patroon die meestal niet groter is dan 80 cm en zich veel in het laagland ophoudt. Het dier heeft een zekere voorkeur voor plaatsen waar mensen wonen, zelfs middenin steden zoals Chiang Mai en het liefst met water in de buurt, al is het beslist geen waterslang. Deze slang heeft een karakteristiek patroon op de kop dat doorloopt over de nek, een soort complex boevenmasker. De voorste band ervan gaat dwars over de snuit en de ogen (witte pijl op de foto hiernaast). De band daarachter (rode pijl) is gebroken en de twee pootjes ervan buigen wat af naar achteren. De derde band (lichtblauwe pijl) is het grootst en V-vormig en begint tussen de opening in de tweede band; de twee pootjes ervan lopen breed uit naar achteren tot ver in de nek en vervagen aan de zijkant bij de buikzijde. Waarschijnlijk wordt deze slang vanwege dit masker door veel Thais voor een cobra gehouden, hoewel een monokelvormig- of brilvormig teken op de verbrede nek van een cobra er toch echt heel anders uitziet en bovendien bij cobra’s vaak ontbreekt. (Heb je het slangennieuws over cobra’s van de vorige maand gemist, dan kun je dat nu lezen in: Cobra van Noord-Thailand—Naja siamensis .)

teeth kukri snake

Onder- en bovenkaak van een kukri-slang.

De Thais die wat meer van slangen afweten noemen de gewone kukri ngu pi kaeo — de ‘fluit’-slang — want het lichaam is bezaaid met een dozijn vlindervormige, donkere dwarsbalkjes (foto boven: gele pijlen) die op rergelmatige afstand van elkaar liggen en aan de gaten van een traditionale Thaise fluit (pi kaeo) doen denken.Verder zie je op de foto dat aan elke kant van het lichaam twee bruine lengtestrepen lopen, die bij de wervelkolom wat breder dan die aan de zijkant van het lichaam. Het dier op de foto is een jonkie dat de weg over kroop. Ik zette zachtjes mijn schoen op zijn staart en meteen beet hij er fel in. Het zijn felle dieren en de volwassen dieren kunnen gemene wonden toebrengen. Soms ontbreken de dwarsbalken en bij oudere dieren vervaagt het patroon (met of zonder balken) een beetje. Veel wat oudere slangen hebben een netwerk van korte donkere zigzaglijntjes over hun lichaam dat soms duidelijker is dan de balken en strepen. En er schijnen regionale verschillen te zijn. In Noord-Thailand hebben de meeste dieren wel lengtestrepen, maar niet altijd dwarsbalken. In Centraal- en Noordoost-Thailand ontbreken de lengtestrepen meestal en zijn de dwarsbalken vaak markant en ronder dat bij de Noord-Thaise dieren.
Rechts zie je het gebit van een kukri snake. In de bovenkaak zitten maar een paar tanden (bij veel andere soorten wel meer dan twintig) en de Latijnse naam Oligodon van het geslacht waar de meer dan 70 soorten kukri slangen toebehoren betekent dan ook ‘weinig tanden’. De achterste tand is echter sterk vergroot en dolkvormig en daarop berust de Engelse naam van deze dieren: een ‘kukri’ is het wat gekromde, grote mes dat de Nepalese ghurka’s traditioneel bij zich dragen. En het is met de vergrote achterste tanden dat deze felle beestjes pijnlijke wonden kunnen toebrengen. In de natuur dienen die ‘kukri’-tanden tand waarschijnlijk vooral voor het opensnijden van de taaie schaal van reptieleneieren. Als daarmee een flinke scheur in een ei is gemaakt steekt de kukri slang zijn kop naar binnen om de voedzame inhoud op te slurpen.
De Britse herpetoloog Malcolm Smith noemde het ‘hoogst venijnige schepsels’. De Amerikaan Edward Taylor, die in de jaren zestig van de 20e eeuw onderzoek deed naar de rijkdom aan slangen in Thailand, ving regelmatig een Oligodon fasciolatus en vond het ook geen leuke dieren: ‘Ik vond deze slangen erg omplezierig om mee om te gaan want ze bijten snel. Zelfs wanneer je de kop in je hand houdt, heeft de slang de neiging de achterkant van de bovenkaak naar opzij te drukken en te bijten, waarbij het de achterste tanden schijnen te zijn die door het vlees dringen en hevig bloeden veroorzaken.’
Dat heftige en langdurige bloeden en het langzaam genezen van de wondjes wordt waarschijnlijk veroorzaakt door het gif dat deze dieren in gifklieren produceren en dat bij de beet in de wond komt (al is de kukri-tand geen echte, holle giftand waar de gifklier op uitkomt). Erstige verschijnselen zijn niet bekend, maar ook duizeligheid en hoofdpijn zijn beschreven als gevolg van een beet van kukri slangen.

reclame boekThailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe

Mijn bekendste en alom geprezen boek over Thailand, Thailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe, was het afgelopen jaar opnieuw als pocket uitgegeven. Nu niet mij Good Old Nijgh & Van Ditmar, maar in de serie Rainbow Pockets van Uitgeverij Maarten Muntinga. Toen ik de presentexemplaren kreeg opgestuurd ergerde ik me weer eens. Het boek had de lelijkste omslag gekregen sinds de eerste druk meer dan twintig jaar geleden: een foto van peddelbootjes op de drijvende markt van Damnoen Saduak. Een nog clichématiger en toeristischer plaatje had men werkelijk niet kunnen bedenken. En dat terwijl er steevast over mijn boek wordt gezegd dat het de clichés over Thailand doorbreekt en het echte Thailand achter de façade van het toerisme laat zien.
Twee maanden geleden kreeg ik bericht dat Muntinga failliet is. Ik kan dus fluiten naar mijn royalties. Het boek is gelukkig nog verkrijgbaar als paperback (Nijgh & Van Ditmar). In Chiang Mai zijn er nog genoeg exemplaren te koop van de 13e druk met de mooie cover: voor 600 baht.
Het faillissement van Muntinga staat niet alleen. Eerder raakten andere uitgevers en boekendistributeurs in de problemen. Met de meeste tijdschriften gaat het ook al niet best. De meeste zijn jaren geleden al aan het bezuinigen geraakt. Het is begrijpelijk dat schrijvers en journalisten daar zwaar onder hebben moeten lijden, ik niet op de laatste plaats.
Als oorzaak is de opmars van het internet, deze hoerenkast van onbenul waarmee het nieuwe millennium werd ingeluid, wellicht net zo belangrijk als de slechte economische situatie. Vooral informatieve boeken (zoals reislectuur) moeten het afleggen tegen de informatie op het internet.

Ben je in Chiang Mai en ben je geïnteresseerd een of meer exemplaren van mijn boeken te kopen, neem dan graag contact op: Contact .

©SJON HAUSER: tekst en foto’s