Redactioneel-2012-06-oktober-november

Balanophora, Mae On

Balanophora, Mae On district, Chiang Mai

OKTOBER & NOVEMBER 2012
www.sjonhauser.nl
NIEUW artikel: Thaise liefjes. Over oprukkende Tijgerstank en andere Composieten in het najaar. De bermonkruiden van het seizoen. Met hersengymnastiek voor expats: Composieten—een rijkdom aan Thaise liefjes

NOG NIEUWER: Thaise parasieten. Behalve de Thaise paardebloemen en madeliefjes staat er nog veel meer deze tijd in bloei. In de donkere wouden op Doi Inthanon en elders in de Noord-Thaise bergen kun je stuiten op de futuristisch ogende bloemen van Balanophora, planten die grotendeels een verborgen parasitair bestaan leiden (foto hierboven). Meer erover in: Parasitaire planten in Thailand.

Vlijtig LiesjeDe wilde vlijtige Liesjes uit de Thaise bergen waren vorige maand uitgeroepen als ‘bloemen van de maand’. Ze beginnen een beetje uitgebloeid te raken, dus haast je! Lees hierover in: Vlijtige Liesjes in de Noord-Thaise bergen .

Verder is er een nieuwe pagina gewijd aan een aantal unieke natuurreizen die geleid worden door bioloog, schrijver en Thailandkenner Sjon Hauser. Wie niet heel veel zal leren op zo’n reis en met volle teugen zal genieten van de mooiste natuurgebieden is hopeloos verloren: Natuurreizen / Nature Tours

In memoriam: Thailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe, het alom geprezen boek over Thailand, werd nog niet zo lang geleden overgeheveld van Good Old uitgeverij Nijgh & Van Ditmar naar de Rainbow pocketserie van Maarten Muntinga.
Weldra ging Muntinga failliet.

Geen royalties dus dit jaar. Lees meer hierover en over de problemen van schrijvers en journalisten door naar de onderkant van deze pagina te scrollen.
De grote boosdoener van het leed? Dat is die onbezoldigde hoerenkast van het onbenul — het internet.

AGENDA
cornbeetlesOKTOBER: Terwijl de rijstplanten in de velden gedijen, wordt overal in Noord-Thailand de maïs geoogst. Voor veel boeren is deze cash crop net zo belangrijk als de rijst. Hierover in het artikel: Corn or maize, essential crop for millions of Thai farmers .

Thais zijn dol op vechtsporten en in september is de vechtsport van de maand het worstelen van de neushoornkevers (rhinoceros beetles). Overal hangen stukken geschild suikerriet waaraan deze ‘Goliath’ kevers zich volvreten om in een goede conditie te zijn.

5 oktober: Onder het motto ‘twee vliegen in één klap’ organiseert MKB Thailand twee lezingen in Chiang Mai.

Eerst geeft Andre van AA Insurance informatie over verzekeren in Thailand.
Daarna vertelt Colin de Jong uit Phatthaya over zijn ervaringen met Nederlanders die in Thailand in de problemen raakten.

Plaats: MKB stamcafé Hollanda Montri Guesthouse, 365 Charoenrat Road. Tijd: 18.00 uur.
De toegang is gratis —het bier niet— maar als je van plan bent te komen, word je verzocht je op te geven via http://www.mkbthailand.com/de-2-vliegen-in-1-klap-lezing/ Hoe je bij het Hollanda Montri komt, vind je op www.hollandamontri.com

Khmer sculpture9 oktoberManus Brinkman geeft voor de Informal Northern Thai Group een lezing over de ‘Restitution of stolen works of art’. Aanvang: 19.30 uur. Plaats: Alliance Française, 138 Charoen Phrathet Road (tegenover Wat Chai Mongkhon), Chiang Mai. Manus Brinkman is Nederlander en was van 1998-2005 secretaris-generaal van de International Council of Museums in Parijs dat in samenwerking met de UNESCO en Interpol een belangrijk programma uitvoerde tegen de illegale handel in kunst. Hij woont in Doi Saket.

Chulalongkorn23 oktober is het Chulalongkorn Dag, een nationale feestdag ter ere van koning Chulalongkorn (Rama V) die van 1868-1910 de scepter zwaaide. Overal in het land worden kransen gelegd bij de vele standbeelden van deze zeer vereerde monarch.

Voor wie meer wil weten over de achtergrond van Chulalongkorn Day: King Chulalongkorn—the cult of the Great Modernizer

Enkele lokale evenementen in oktober zijn zeker de moeite waard, met name de kleurrijke bootraces op de rivier de Nan bij Nan.

Die vinden tot begin november plaats:

29-30 oktober: de bootraces bij Wat Bun Yuen in Wiang Sa, 30 km ten zuiden van Nan.

31 oktober: de races bij Wat Sila Mongkhon in Tha Wang Pha, 40 km ten noorden van Nan.

30 oktober, bij volle maan, wordt het einde van de drie maanden durende boeddhistische ‘vastenperiode’ gevierd, het zg. Ok Phansa.
De mensen geven dan grootschalig donaties aan de tempels. Dit is een landelijk gebeuren.

vuurballennagaMaar op dezelfde dag, in de vroege avond, staan in de provincie Nong Khai (Noordoost-Thailand) honderdduizenden mensen op de oever van de Mekong om een wonderbaarlijk verschijnsel te aanschouwen: het Bang Fai Phaya Nak. Vuurballen flitsen vanuit de rivier hemelwaarts en zouden door de in het water levende, gigantische naga’s (mythologische waterserpenten) worden geproduceerd als eerbetuiging aan de Boeddha. Anderen menen dat het een natuurlijk verschijnsel is, vergelijkbaar met het vlam vatten van moerasgassen. En boze tongen beweren dat het zwendel is en dat er in het donker gewoon een bijzonder soort vuurwerk wordt afgevuurd.
Meer over het Bang Fai Phaya Nak-festival lees je in: Naga-vuurballen, mysterieuze lichtflitsen aan de Mekong

Eind november: Na dit naga-vuurwerk begint in Chiang Mai het geknal pas goed. De periode van Ok Phansa tot het Festival of Lights (Loi Krathong, dit jaar de laatste dagen van november) is die van de knallende rotjes en de sissende, vonken spuitende kleiballen. Menig Thaise hond wordt gek van die herrie en gaat er in paniek vandoor.
Het is ook de tijd dat het wat koeler wordt — voor vele Thais is reden om in de tuin, in een plantsoen of waar dan ook te zuipen, te joelen en te lallen. Niet zelden eindigen zulke feestjes met de loeiende sirenes van politiewagens en ambulances. Meer over Loi Krathong in: Loi Krathong — Thailand’s festival of lights .

Het koele weer in het noorden werkt ook als een magneet op de bewoners van het altijd zweterig-warme Bangkok. Massaal trekt men naar Mae Hong Son en andere frisse bergstreken.
Een topattractie voor deze wintertoeristen zijn de velden met bloeiende zonnebloemen in het district Khun Yuam van Mae Hong Son. Waarom een plant uit Mexico daar de heuvels zo ver het oog reikt eigeel kleurt wordt uitgelegd in het hierboven al genoemde verhaal: Composieten—een rijkdom aan Thaise liefjes

Voor de Bangkokkers die in de broeierige hoofdstad achterblijven is er in november de Phu Khao Thong Fair aan de voet van de Golden Mount (Phu Khao Thong op het terrein van Wat Saket), een kruising tussen een jaarbeurs en een kermis op een unieke locatie, te vergelijken met de Winter Fair van Chiang Mai (eind december).
Voor tien baht kun je er een pubermeisje in een ton met water gooien. Hoe het er vijftien jaar geleden op de Phu Khao Thong Fair toeging, kun je lezen in: Phu Khao Thong Festival — horror bij Bangkoks Golden Mount .
Hopelijk is er ondertussen niet te veel veranderd.

In Bakkum staat een huis…..TE KOOP

Van Duurenlaan 6

Van Duurenlaan 6

In Bakkum (gem. Castricum) staat een huis, een droomhuis. Aan de Van Duurenlaan, nummer 6. Drie minuten lopen en je bent in het bos.
Tien minuten wandelen en je bent in de duinen. Uitgestrekte weides liggen op vijf minuten. Maar het huis ligt zo mooi in een wilde tuin (bijna een stukje bos) dat je bij wijze van spreken de deur niet meer uit wilt. Het is een prachtig oud huis en staat niet voor niets op de monumentenlijst. Het is rond 1916 gebouwd en oerdegelijk. In bijna honderd jaar is er nauwelijks iets aan verbouwd. Wel is het steeds goed onderhouden en het verkeert daarom in een goede staat. Een echt huis voor liefhebbers van natuur en rust. Weliswaar geen garage, CV en riante badkamer, maar dat kun je allemaal zelf aanleggen. Het is ook een huis met geschiedenis: van 1954-2011 woonden de Hausers hier. En wat de buren betreft kan een mens het niet beter treffen dan op nummer 6 te wonen, niets staat je levensgeluk hier meer in de weg. En dat voor slechts drie ton. Je bent eigenlijk wel gek als je het niet koopt.
Meer informatie bij Hopman ERA Makelaars: www.hopman.nu
(ideële reclame)
Hoe belandden Hedwig (1920-2007) en Theo Hauser (1917-2011) in Bakkum waar ze hun leven lang intens genoten van hun pand aan de Van Duurenlaan? Een levensschets van de laatste: Theo Hauser, voetballen, vissen, samen met Hedwig op pad

Naja siamensis

Naja siamensis uit Tak

SLANGENNIEUWS: Noord-Thaise cobra’s

Wanneer ik een willekeurige Thai een even willekeurige slang laat zien en vraag of hij weet hoe het diertje heet, dan is de kans groot dat hij antwoordt: ‘Ngu hao!’ (‘sissende slang’, oftewel cobra).

Kennelijk weten weinigen hoe een cobra eruit ziet. Wel weet iedereen dat de beet van het dier dodelijk kan zijn en voor velen symboliseert de cobra op huiveringwekkende wijze het ‘levensgevaarlijke’ in de natuur dat in een klein hoekje verscholen zit en onverwachts kan toeslaan — geen addertje maar een ‘hele grote gemene adder’ in het gras. Slangen in Thaise spreekwoorden betreffen vrijwel steeds cobra’s. Zoals het begrijpelijke: ‘Steek je vingers niet in de bek van een cobra’. Of het racistische: ‘Als je opeens met een cobra en een Indiër wordt geconfronteerd, dood dan eerst de Indiër.’ Dat laatste spreekwoord heeft zo’n beetje de betekenis van: mensen zijn nog het allerminst te vertrouwen. In de jaren negentig van de vorige eeuw zorgde premier Banharn Silpa-archa voor wat opschudding door in functie dit spreekwoord te gebruiken — niet zo tactvol in een land met een grote gemeenschap van Indiërs.

Naja siamensis uit Chiang Dao.

Naja siamensis uit Chiang Dao. Het frontale schild is bij deze soort langwerpig (sterretje). Bij Naja kaouthia is deze schub op de kop korter.

Banharn zelf stond bekend als de ‘wandelende geldautomaat’ vanwege het gemak waarmee hij problemen glad streek door onder tafel stapels bankbiljetten aan te bieden. Hij was als zoveel andere Thaise politici van Chinese komaf en dat laatste speelde ook mee dat hij niet langer dan een jaar de scepter zou zwaaien. De oppositie wist te achterhalen dat Banharns naturalisatiepapieren niet in orde waren en hij dus wettelijk helemaak geen premier kon zijn. Dit betekende overigens niet dat hij voorgoed uit de politiek werd verbannen. Hij is nog steeds een van de hoofdrolspelers, vooral dankzij zijn ongemeen krachtige greep op het electoraat van de provincie Suphanburi in Centraal-Thailand. In Thaise slangenlectuur wordt wel over ‘Suphanburi cobras’ gesproken, maar dat zijn niet de Noord-Thaise cobra’s waar ik het over heb — zo, we zijn weer terug bij het eigenlijke onderwerp.

De Thaise preoccupatie met cobra’s suggereert dat de dieren heel algemeen zijn. In Noord-Thailand zijn ze dat niet — ik kan zeker vijftien slangensoorten opsommen die algemener zijn. Maar zeldzaam zijn cobra’s ook niet. Dit jaar, vooral in juli en augustus, kwam ik er op mijn motorfietstochtjes door de natuur opmerkelijk veel tegen, zowel dieren die ik over de weg zag kruipen, als exemplaren die dat kort ervoor of vele uren eerder ook hadden gedaan, maar de overkant niet levend wisten te halen: de verkeersslachtoffers, beter bekend als roadkills en in wetenschappelijke literatuur doorgaans met een acroniem (DOR, dat staat voor ‘dead on road’) aangeduid.

Cobra Lampang

Een lichtbruine Naja siamensis uit het ditrict Mueang Pan van Lampang.

Hoe zien ze eruit? De meeste dieren zijn 40-100 cm lang en weinig opvallend van kleur: beige, lichtbruin, bronskleurig of donkergrijs (bijna zwart). Wanneer ze kruipen zie je meestal geen duidelijke tekening, maar soms een vaag, licht gekleurd V- of U-vormig teken op de nek. Kijk je goed, dan zie je dat de nek wat breder is dan de rest doordat het vel ervan er slap bijhangt.

Val je een dier dat de weg oversteekt lastig dan probeert hij snel de berm in te vluchten. Maar blokkeer je zijn vluchtroute door er voor te gaan staan en met iets te zwaaien, dan neemt de cobra meestal zijn typische defensieve houding aan: het voorste deel van het lichaam wordt opgeheven en de nek wordt uitgespreid tot een ‘lepel’. Vaak sist het dier even. Je kan dan zien dat de voorkant van de nek (bij mensen heet dat een hals) meestal licht gekleurd (crèmekleurig) is met één of twee paar duidelijke zwarte stippen aan de zijkant. Ook is er een vage, wat donkerder band (zie eerste foto) en soms een tweede, vergelijkbare maar nog onduidelijker band wat lager. Er wordt aangenomen dat alle cobra’s in het grootste deel van Noord-Thailand deze variabele soort betreft: de Siamese Spitting Cobra (Naja siamensis). Lees verder in: Cobra van Noord-Thailand—Naja siamensis .

GO GREEN met Sjon Hauser en Greenwood Travel

Hauser in de jungle Na een verblijf van 25 jaar in Thailand heb ik de nodige kennis van de natuur en het platteland vergaard en daarmee hoop ik een extra dimensie aan deze reis te geven. Ik word bijgestaan door de gids die tevens chauffeur is. Behalve natuur en platteland (ca. 70%) staan er de nodige culturele bezienswaardigheden (ca. 30%) op het programma, zoals tempels en bijzondere geestenhuisjes. De accommodatie onderweg bestaat niet uit vijf sterren-hotels (die zijn er niet), maar uit mooi gelegen resorts voorzien van essentiële comfort zoals badkamer, airconditioning en koelkast.
De eerste route, de Wang Chin-route (T1951), gaat via het het schitterende Phu Hin Rong Kla nationaal park en de ruïnes van Si Satchanalai naar Wang Chin waar we in een resort met zwembad temidden van puur platteland verblijven. Daarna steken we door naar het westen en maken wandelingen door de fascinerende natuur rond de Op Luang Kloof en de nevelwouden op Doi Inthanon, Thailands hoogste berg (2565 m). De reis eindigt in Chiang Mai.
Van de tweede route, de Nan-route (T1952)
, zijn de eerste twee dagen hetzelfde als op de Wang Chin-route, maar op dag 3 koersen we noordwaarts naar Thailands grootste teakboom en maken een boottocht over het Sirikit-stuwmeer. Via Nan belanden we in het unieke oerbos van het Doi Phu Kha nationaal park. Na een tempeltocht in Nan en een kijkje in een Mlabri-nederzetting bereiken we het aan een meer gelegen Phayao.
De laatste dag gaat via een enorm boeddhabeeld en een bezoek aan de werkplaatsen van steenhouwers naar een fraaie waterval en naar de prachtige Mueang On-grot. Tegen de avond bereiken we Chiang Mai.
De reizen worden uitgevoerd onder de vleugels van het reisbureau Greenwood Travel in Bangkok en meer informatie erover vind je op hun website: www.greenwoodtravel.nl/Thailand/nanroute.php en http://www.greenwoodtravel.nl/Thailand/wang-chin-route.php Ook meer hierover op pagina: Natuurreizen / Nature Tours

Alle tekst en foto’s©SJON HAUSER

Regenseizoen: Rijst in de rijstvelden, bloedzuigers en paddestoelen in het bos.
Het platteland in Noord-Thailand wordt gedurende het regenseizoen gedomineerd door de rijstbouw. In september staat de rijst in de velden geplant en is het laagland vanuit de lucht bekeken een enorme lapjesdeken van groen. In oktober begint men vaak al te oogsten. Wil je meer over de rijstbouw weten: Rijstbouw in Noord-Thailand—zaaien, overplanten, oogsten. De gehele rijstcyclus staat hierin beschreven en het verhaal is rijk geïllustreerd.
Tijdens het regenseizoen is de natuur volop ontwaakt en bruist dan van het leven.
Koereigers en ooievaars fourageren bij honderden in de vaak onder water staande velden. Van de slangen wemelt het, terwijl je die in de winter (het droge seizoen) weinig ziet. En in dicht bos kunnen de bloedzuigers zo talrijk zijn dat ze een wandeling door de frisse natuur wel eens verpesten — je bent dan voortdurend bezig de bloedzuigers van je af te plukken.

Een poster die waarschuwt tegen het plukken en eten van gidtige paddestoelen.

Een poster die waarschuwt voor giftige paddestoelen.

Ook de rijkdom aan kleurige paddestoelen, die in het regenseizoen de bossen kleur geven, heeft een duistere kant. Veel soorten kun je goed eten en zijn smakelijk. Plattelanders trekken dan ook massaal het bos in om paddestoelen te plukken. Maar net als in Oost-Europese landen, waar het verzamelen van paddestoelen ook populair is, is de kennis van deze sponzige voortplantingsorganen minimaal. Vaak baseert men zich bij het onderscheid tussen giftige en eetbare soorten op een aantal fabeltjes. Met als resultaat vele gevallen van zware vergiftiging. Ik was onlangs in een dorpje in Phetchabun waar kort ervoor vier mensen waren gestorven na het eten van zelf geplukte paddestoelen. Wil je meer weten over paddestoelen in Thailand:Thai mushrooms—delicacies and things of beauty
Als je ervan houdt de natuur en het platteland op een motorfiets te verkennen, dan brengt het regenseizoen ook nadelen met zich mee. De natte en van de modder soms spekgladde wegen eisen dan al je concentratie op. En tegen een lang aanhoudende regenbui is geen poncho of regenpak opgewassen — je begint geleidelijk te verkleumen terwijl lippen, wangen en oogleden gegeseld worden door de spetters.

reclame boekThailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe

Mijn bekendste en alom geprezen boek over Thailand, Thailand. Zacht als zijde, buigzaam als bamboe, was het afgelopen jaar opnieuw als pocket uitgegeven. Nu niet mij Good Old Nijgh & Van Ditmar, maar in de serie Rainbow Pockets van Uitgeverij Maarten Muntinga. Toen ik de presentexemplaren kreeg opgestuurd ergerde ik me weer eens. Het boek had de lelijkste omslag gekregen sinds de eerste druk meer dan twintig jaar geleden: een foto van peddelbootjes op de drijvende markt van Damnoen Saduak. Een nog clichématiger en toeristischer plaatje had men werkelijk niet kunnen bedenken. En dat terwijl er steevast over mijn boek wordt gezegd dat het de clichés over Thailand doorbreekt en het echte Thailand achter de façade van het toerisme laat zien.
Twee maanden geleden kreeg ik bericht dat Muntinga failliet is. Ik kan dus fluiten naar mijn royalties en waarschijnlijk is het boek in Nederland niet meer verkrijgbaar, behalve her en der een verborgen exemplaar op een hoge plank in een boekenwinkel. In Chiang Mai zijn er nog genoeg exemplaren te koop van de 13e druk met de mooie cover: voor 600 baht.
Het faillissement van Muntinga staat niet alleen. Eerder raakten andere uitgevers en boekendistributeurs in de problemen. Met de meeste tijdschriften gaat het ook al niet best. De meeste zijn jaren geleden al aan het bezuinigen geraakt. Het is begrijpelijk dat schrijvers en journalisten daar zwaar onder hebben moeten lijden, ik niet op de laatste plaats.
Hoofdoorzaak is mijns inziens de opmars van het internet, deze hoerenkast van onbenul waarmee het nieuwe millennium werd ingeluid. Rukt u zich ook de hele dag suf bij pornofilmpjes op het internet, of leest u nog wel eens een goed boek? Wat zegt u? Een boek? Kennelijk impotent of een doorgewinterde huichelaar.
Binnenkort meer over de pest van het internet en noodlijdende schrijvers — misschien zelfs iets genuanceerder. Op deze website!!

Ben je in Chiang Mai en ben je geïnteresseerd een of meer exemplaren van mijn boeken te kopen, neem dan graag contact op: Contact .

©SJON HAUSER: tekst en foto’s