Ptyas mucosa, de Common of Indian Rat Snake

Een common rat snake uit Nakhon Sawan.

Een Common Rat Snake uit het district Nong Bua, Nakhon Sawan. De brede zwarte randen van de supralabialen en de schubben van de keel ontbreken bij de verwante Indo-Chinese Rat Snake.

Het genus Ptyas (Oriental of Asian rat snakes) bestaat uit grote tot zeer grote slangen met een rond lichaam en grote ogen. Ze vormen een opvallend bestanddeel van de slangenfauna in Zuidoost-Azië. Drie soorten komen voor in Noord-Thailand; twee daarvan behoren tot de algemeenste soorten van de regio, terwijl een derde zeldzaam is.

Deze snelle slangen zijn overdag actief. Hun dieet bestaat voor een groot deel uit  zoogdieren, vooral ratten en muizen, waaraan ze de Engelse naam ‘rat snake’ te danken hebben. In het Thais worden ze ngu sing (‘sing slang’) genoemd. Van ‘sing’ is de oorsprong niet erg duidelijk; volgens Cox is het Noord-Thais voor ‘donker’. (1)

De geslachtsnaam Ptyas is afgeleid van een oud-Grieks woord dat ‘spuwer’ betekent en dat de Grieken in de oudheid gebruikten om een slang mee aan te duiden die kon sissen en spuwen. (2) Deze eigenschappen ontbreken echter bij de rat snakes.

Common Rat snake (Ptyas mucosa)

De Latijnse naam van deze slang was Ptyas mucosus totdat in 2004 werd aangetoond dat Ptyas vrouwelijk is en de soortnaam P. mucosa dient te zijn. Deze slang wordt ook wel Indian Rat Snake genoemd.

Thaise naam: ngu sing hang lai – งูสิงหางลาย

De kop en nek van de common rat snake (boven) en de Indo-Chinese rat snake (onder)

De kop van de Common Rat Snake (boven) en de Indo-Chinese Rat Snake. Mae Sa Snake Farm.

Details van de staart van een common rat snake.

Details van de staart van een Common Rat Snake uit het district Wang Nuea, Lampang.

Deze grote rat snake lijkt op het eerste gezicht op de Indo-Chinese rat snake, maar er zijn een aantal duidelijke verschillen. De supralabialen (schubben van de bovenlip) hebben brede zwarte banden aan de achterkant. De achterkant van het lichaam en de staart zijn bovendien veel lichter van kleur dan bij de Indo-Chinese rat snake en dragen onregelmatig gevormde donkerbruine, gekartelde banden. Vanwege deze banden wordt hij in het Thais  ngu sing hang lai genoemd wat ‘sing slang met banden op de staart’ betekent.

De dorsale schubben zijn glad of heel licht gekield. Het patroon op de achterste helft van het lichaam is bijzonder fraai en dat zal naast de grootte van het dier de reden geweest zijn dat de huid jarenlang zeer gevraagd was voor het vervaardigen en bekleden van talloze producten (schoenen en tasjes). In 1992 bijvoorbeeld, werden in Groot-Brittannië 230.000 slangenhuiden ingevoerd, waarvan meer dan de helft (125.000) van Ptyas mucosa afkomstig waren (veel meer dan het aantal huiden van Python reticulatus). De grootschalige vangst van deze soort heeft op diverse plaatsen tot een merkbare achteruitgang van populaties geleid (3).

“Spagetti”: een act in de show van de Mae Sa Snake Farm.

“Spaghetti”: een act in de show van de Mae Sa Snake Farm waarbij twee Common Rat Snakes met één hand achter de kop worden gegrepen, een derde met de mond.

De Common Rat Snake is een van de grootste slangen van Thailand; hij kan ruim drie meter lang worden. (4)

Net als de Indo-Chinese Rat Snake houdt hij zich bij voorkeur op in de vegetatie van in cultuur gebracht land, vooral in het laagland en laag in de heuvels nabij menselijke nederzettingen. Hij wordt ook wel gevonden in bos in de heuvels. Deze soort komt in Thailand algemeen voor, maar is er toch minder talrijk dan de Indo-Chinese Rat Snake. Vijftien jaar geleden werd hij nog in het centrum van Chiang Mai waargenomen. (5)

Zie je middenop de dag een meer dan twee meter lange slang zich snel ‘uit de voeten maken’, dan behoort de Common rat snake, met de verwante Indo-Chinese Rat Snake en de Copperhead Racer tot de drie kandidaten die er het meest voor in aanmerking komen.

Net als de Indo-Chinese Rat Snake is het een fel dier dat snel bijt, maar de beet is — voor zover bekend — ongevaarlijk. Hij wordt veelvuldig gebruikt in de shows van ‘slangenboerderijen’.

Deze slang is een uitstekend klimmer, maar brengt veel tijd op de grond door. Hij voedt zich met vrijwel elk dier dat hij te pakken krijgt: agames en andere hagedissen, kikkers en padden, knaagdieren, vogels, andere slangen en zelfs vleermuizen en schildpadden. (6)

 

Een grote common rat snake die de weg oversteekt.

Een algemeen beeld op het platteland: een grote Common Rat Snake die de weg oversteekt. De weg was aan beide kanten omgeven door maïsvelden, waar de slang mogelijk jacht maakte op knaagdieren. Wiang Pa Pao district, Chiang Rai.

De soort legt eieren, meestal 10-15 stuks. De pas geboren dieren zijn 35-40 cm lang. De juveniele exemplaren zien er als de volwassen dieren uit, met donkere kartelbandjes over het achterlichaam, maar de witte parelsnoerbandjes over het voorste deel, zoals bij de juveniele Indo-Chinese Rat Snake, ontbreken.

De Common Rat Snake heeft een grooot verspreidingsgebied dat zich van Iran uitstrekt tot Indo-China en een deel van de Indische Archipel (Sumatra). (7)

©Sjon Hauser: tekst en foto’s.

Voetnoten:

1. Cox, Merel, J., 1991. The snakes of Thailand and their husbandry. Krieger, Malabar, Florida: 477.

2.  David, Patrick and Indraneil Das, 2004. On the grammar of the gender of Ptyas Fitzinger, 1843 (Serpentes: Colubridae). Hamadryad, 28 (1-2): 113-116.

3. Mattison, Chris, 1999 [1995]. The Encyclopedia of Snakes. Blanford, London: 172-173.

4. In Cox, Merel J., Peter Paul van Dijk, Jarujin Nabhitabhata, and Kumthorn Thirakhupt,1998. A Photographic Guide to Snakes and other Reptiles of Thailand and South-East Asia. Asia Books, Bangkok (p. 54) wordt een maximumlengte van 320 cm gegeven, in een eerdere publicatie van Cox (1991, ibid.: 168) zelfs een lengte van 3,7 meter.

5. Ik heb er een op een middag waargenomen in de achtertuin van het Chatri Hotel (nu: Chiang Mai Gate Hotel), rustig klimmend van struik naar boom.

6. Das, Indraneil, 2010. A Field Guide to the Reptiles of Thailand and South-East Asia. Asia Books, Bangkok: 299.

7. Das, 2010, ibid.: 299.