Luang Pu Thuat—opkomst van een cultus

           Luang Pu Thuat—opkomst van een cultus. Tekst en meeste foto’s: Sjon Hauser
Thuat-03-01-870

De cultus van Grootvader Thuat is interessant om verschillende redenen. In de eerste plaats omdat het een heilige monnik betreft die in het ‘glorieuze Ayutthaya-tijdperk’ leefde. In de tweede plaats omdat het de eerste ‘Luang Pho-cult’ was die tot bloei kwam—in de tweede helft van de twintigste eeuw. Ten derde vanwege de enorme populariteit die ‘goud-van-oud’-Thuat de laatste jaren weer geniet, wat blijkt uit het gereed komen van een aantal mega-beelden van de monnik. De populariteit van Luang Pu Thuat was in eerste instantie sterk verbonden met de angst voor het communistische gevaar, die met name enorm was onder Thaise strijdkrachten. De afgelopen jaren worden gekenmerkt door het streven van de ‘militairen en elite’ om hun controle over de Thaise staat te versterken en consolideren en hierbij wordt Thuat opnieuw veelvuldig te hulp geroepen. In twee eerdere posts over Thuat is diens band met anti-communisme nauwelijks aan de orde gekomen en dit krijgt daarom in het volgende opstel de nodige aandacht. Irene Stengs is hierbij mijn gids.

Thuat-03-02-870Figuur 2. Verschillende afbeeldingen van Luang Phu Thuat: beeldjes van verschillende formaat en reliëf-afbeeldingen op amuletten.
De plaatjes zijn afkomstig uit afleveringen van het tijdschrift Mae Nak.

In haar studie over de verering van Koning Chulalongkorn (Rama V: r. 1868-1910) gaat Irene Stengs uitvoerig in op de ‘cult van de Luang Pho’s’. (1)  Bij haar onderzoek bleek dat met name twee Luang Pho’s een speciale relatie hadden tot de cultus van Chakri-monarch Chulalongkorn: Thuat was er een van (de andere was Somdet Pho). In het hieronder volgende uittreksel van het hoofdstuk ‘Heiligen en Geesten’ blijkt dat er talloze dwarsverbindingen bestaan tussen de cultus van Chulalongkorn en de cultus van de monnik uit de Ayutthaya-periode.

Thuat-03-03-150Op nagenoeg alle plaatsen waar koning Chulalongkorn een belangrijk vereringsobject is, worden ook andere historische koningen, monniken of godheden vereerd. (..) Bij tempels en andere heiligdommen bevindt een afbeelding van Koning Chulalongkorn zich vaak temidden van een veelheid van beelden en afbeeldingen van heilige monniken, goden en koningen.
Bijvoorbeeld, in een tempel in Chiang Mai waar een wihan aan de verering van Chulalongkorn is gewijd, treft men ook levensgrote beelden aan van de heilige monniken Somdet Po, Luang Pu Thuat en Khruba Si Wichai. In de genoemde wihan staat een gouden beeld van koning Chulalongkorn geflankeerd door grote teakhouten beelden van Koning Naresuan en Koning Taksin. Daarnaast wordt het tempelterrein gesierd door een reusachtig, kleurrijk beeld van de hindoegod Ganesja. (2,3)

thuat-3-04-300Figuur 3. Twee beeldjes van Luang Pho Thuat op een altaar bij de Lak Mueang van de stad Tak. De foto dateert van 2010,

Luang Pu Thuat behoort tot een categorie van monniken die worden vereerd vanwege hun vermeende magische krachten. (..) Het verband tussen monniken en magie bestaat al lang en maakt ook deel uit van de hedendaagse religiositeit. (..) Hoewel elke monnik zich kan bezighouden met geneeskrachtige praktijken, het aanbrengen van magische tatoeages, het voorspellen van de in de prijzen vallende nummers van de loterij of het produceren van amuletten, is dit allemaal onvoldoende om een monnik tot een luang pho te maken (..) De aanspreektitel luang pho (of luang pu) hangt geheel af van de mate waarin de leken geloven in de bovennatuurlijke kracht (aphinihan) van een monnik. En aangezien van hun bovennatuurlijke kracht verondersteld wordt dat ze het resultaat is van superieure kennis van de boeddhistische geschriften, van meditatie en morele discipline, worden de meeste luang pho geprezen om hun uitmuntendheid op dat gebied. Dat verklaart waarom vele luang pho zwerfmonniken (phra thudong) zijn of waren, want deze monniken staan bekend om hun strict ascetische manier van leven. (4)
In de eerste helft van de 20e eeuw was de ‘communicatie’ in Siam nog onderontwikkeld, zoals de media en het transportwezen. Daarom bleef de faam van een luang pho een overwegend lokaal verschijnsel. Maar sinds de jaren vijftig van de twintigste eeuw, vormen de magische krachten van een groeiend aantal luang pho belangrijke nieuws items in de massamedia. (5)
De grote aandacht die de luang pho en hun magische gaven in de massamedia krijgen draagt sterk bij tot hun roem, maar geeft ook uitdrukking aan de enorme vraag die naar hun magie bestaat. Dat blijkt uit de grote hoeveelheid amuletten met hun afbeeldingen die worden geproduceerd en de oneindige stroom van biografieën en publicaties gewijd aan hun leven en de wonderen die ze verricht hebben. Ook het groeiend aantal beelden van deze monniken in en bij tempels is daarvoor een aanwijzing. (6)
Stengs wijst er vervolgens op dat de Luang Pu Thuat-cult van speciaal belang was voor haar onderzoek omdat het de enige luang pho-cult is waarover de nodige details bekend zijn met betrekking tot de oorsprong ervan en de ontwikkeling in de massamedia. (7) Daarnaast was de cult een van de eerste die zich ontwikkelde tot een nationale massamedia-cult. (..)
Luang Pu Thuat-amuletten zijn beslist geen 17e-eeuwse voorwerpen die door Luang Pu Thuat zelf zijn vervaardigd. Volgens Charoen, een leraar aan een technische school in Chiang Mai en een enthousiast verzamelaar van amuletten en iemand die Luang Pu Thuat vereert, waren de eerste amuletten van Luang Pu Thuat pas in 1954 vervaardigd, maar andere bronnen noemen in dat verband een ander jaar. Charoen informeerde Stengs dat in 1954 de abt van Wat Chang Hai in Pattani, Luang Pho Thim, een visioen had waarin Luang Pu Thuat (eeuwen vóór hem ook abt van diezelfde tempel) hem aanspoorde amuletten te maken met Thuats afbeelding. In dit opzicht verschilden de Thuat-amuletten, aldus Stengs, radicaal van de gebruikelijke amuletten, die een afbeelding van de Boeddha hebben. Sindsdien werden amuletten met afbeeldingen van monniken bepalend voor de luang pho-cult.
Met betrekking tot de populariteit van deze innovatie merkt Stengs op dat voor velen de Boeddha te abstract en ‘te ver weg’ is hetgeen het tot stand komen van een directe persoonlijke relatie in de weg staat. Maar lokaal vereerde monniken hebben altijd advies en magische bescherming gegeven aan hun volgelingen en zij bieden wel de mogelijkheid tot het scheppen zo’n band. (8)

Thuat-03-03-150Niet lang na het vervaardigen van de eerste Luang Pu Thuat-amuletten zou een groep soldaten van de Thaise grenspolitie in een hinderlaag van Maleisische rebellen zijn beland, maar ze wisten deze aanval op miraculeuze wijze te overleven. Later bleek dat deze soldaten de nieuwe Luang Pu Thuat-amuletten droegen, hetgeen voor velen verklaarde waarom ze nog in leven waren. Het incident kreeg ruim aandacht in de nationale pers, wat tot gevolg had dat de soldaten en officials van drie legerdivisies hun oude amuletten vervingen door Luang Pu Thuat-amuletten. Door de toegenomen vraag naar Luang Pu Thuat-amuletten gingen andere tempels ze ook produceren. Niet veel later werd Luang Pho Thim uitgenodigd te presideren over verschillende ceremonies in Bangkok waarbij Luang Pu Thuat-amuletten werden ingezegend.
Peltier verklaart als volgt waarom de Luang Pu Thuat-cult daarna in het gehele land tot bloei komt. In de eerste plaats bestond de cult al op lokaal niveau. Vervolgens creëerden grensincidenten en aanvallen door rebellen een behoefte aan magische bescherming onder de militairen. Tenslotte zorgden de massamedia ervoor dat het nieuws over wonderen toegeschreven aan de Luang Pu Thuat-amuletten zich snel over het land verspreidde. Peltier merkt op dat begin jaren zeventig de reputatie van Luang Pu Thuat zelfs delen van Laos en Birma bereikte waar veel mensen Thais verstaan de Thaise media gretig worden gevolgd. (9)
(..) Bovennatuurlijke bescherming tegen fysieke bedreigingen hebben altijd deel uitgemaakt van magische praktijken bij militairen en andere strijders. Er bestaan vele soorten tatoeages, magische spreuken en amuletetten om de huid te beschermen tegen messen, zwaarden of kogels, of om vijandelijke vuurwapens uit te schakelen of strijders onzichtbaar te maken. Deze bescherming wordt vaak geboden door gespecialiseerde monniken, die de geheimen van hun kennis doorgeven aan een selecte groep discipelen. (10) ‘Het is daarom nogal begrijpelijk,’ schrijft Irene Stengs, ‘dat zo kort na de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog, de fysieke bedreigingen van zowel de Koude Oorlog als de oorlogen in Zuidoost-Azië de behoefte aan magische bescherming stimuleerde onder de Thaise militairen. Sinds het “wonder bij de hinderlaag” is Luang Pu Thuat populair gebleven bij de militairen (..) en de amuletten van de monnik blijven sterk verbonden met “onkwetsbaarheid” of bescherming tegen een gewelddadige dood (tai hong) in het algemeen.’ (11) De luang pho-cult bleef echter niet beperkt tot Luang Pu Thuat of militaire kringen, maar breidde zich snel uit naar een veelheid van luang pho en andere segmenten van de maatschappij. Spoedig begon men ook vele andere monniken in alle delen van Thailand te vereren.

Thuat-03-03-150Na uitweidingen over Somdet To, Koning Chulalongkorn en de Jinapanjara Suttam Prayers Society belandt Stengs betoog bij de Huppha Sawan-beweging en de persoon van Suchart Kosolkitiwong. Hier treedt de verering van Luang Pu Thuat weer veelvuldig op de voorgrond.

Suchart werd in 1943 geboren in Bangkok, en was van eenvoudige Sino-Thaise komaf. Toen hij 17 was (in 1960) kreeg hij van een Chinese zakenman een Luang Pu Thuat-amulet cadeau. Wat later bracht hij een bezoek aan een monnik die hem een speciale Luang Pu Thuat-khatha leerde. Suchart had die gebedsspreuken nog niet opgezegd of hij werd door een lichtflits getroffen en verloor voor korte tijd het bewustzijn. Het bleek dat de geest van Luang Pu Thuat bezit van hem had genomen. Suchart had hierover eerst zijn bedenkingen, maar een andere keer dat hij de khatha opzegde, werd hem duidelijk dat ‘de Heilige Geest van Phra Phothisattha Luang Pu Thuat’ hem werkelijk bezocht en had laten weten Suchart, als zijn medium te willen hebben.

Het nieuws dat de geest van Thuat van een mens bezit had genomen, verspreidde zich als een lopend vuurtje. Suchart kreeg bezoek van vele mensen die zijn advies wilden. Daaronder waren er velen die een aan ongeneeslijke ziekte leden aan wie de medische wereld geen hulp kon bieden hadden, maar na een bezoek aan Suchart genazen velen volledig. Eigenlijk wilde Suchart niet werken voor de wereld van de geesten. De jongeman ‘vluchtte’ daarom naar Laos, maar ook daar nam Thuats geest weer bezit van hem. Suchart wilde daarom weer terug naar Thailand, wat door de toegenomen politieke spanningen tussen Laos en Thailand moeilijk was geworden. Suchart legde daarop de eed af dat hij bereid was daadwerkelijk Thuats medium te worden, wanneer de magische krachten van de monnik hem zouden helpen naar Thailand terug te keren. Suchart bleek daarop wonderbaarlijk gemakkelijk de grens te kunnen passeren.
Terug in Thailand moest Suchart evenwel in militaire dienst. Tijdens zijn diensttijd (maart 1964-september 1965) begon de geest van Thuat zijn zorgen uit te spreken over de politieke ontwikkelingen in die tijd. De politieke situatie in Thailand was erg slecht en de mensenwereld had de hulp van de geestenwereld hard nodig. Thuat spoorde Suchart daarom aan om de Samnak Pu Sawan, het Huis van Goddelijke Wijzen op Aarde op te richten. (12)

Thuat-03-03-150De Thaise politiek was inderdaad in zeer woelig water beland en was vanaf de jaren vijftig steeds meer gedomineerd door de bezorgdheid over de groeiende invloed van de communisten in Zuidoost-Azië. Het communisme werd gezien als een destructieve kracht voor zowel de Thaise natie als voor het boeddhisme. Ondertussen was Thailands relatie met Cambodja verslechterd en groeide in de Laos de aanhang en invloed van de Pathet Lao (de Laotiaanse communistische partij). Ook in Thailand waren communisten actief geworden en in 1965 was de Communistische Partij van Thailand (CPT) een gewapende strijd begonnen. Thailand had al tijdens het bewind van de militaire dictator Sarit Thanarat (1958-1963) grootschalig steun van de Verenigde Staten van Amerika ontvangen voor doeleinden in de strijd tegen de communisten in Indochina en in Thailand zelf. Na Sarits dood in 1963 nam de strijd tegen de communisten sterk toe, evenals de Amerikaanse steun daarbij. (13)

7 augustus 1965, aan het eind van Sucharts militaire diensttijd, vond in Noordoost-Thailand de eerste gewapende strijd tussen de CPT en het leger plaats. Suchart vatte deze dag, die bekend staat als Wan Ying Arun (De dag dat de schoten losbarstten), op als een teken van de geestenwereld dat hulp op aarde dringend nodig is. De dreiging van het communisme en de mogelijkheid van een Derde Wereldoorlog, die tot een volledige vernietiging van de wereld kon leiden, zou daarna steeds de kern vormen van de millennaristische leer van de Samnak Pu Sawan / Huppha Sawan (en de latere Prayers Society). (14)
De boodschappen van de geest van Luang Pu Thuat (via het medium Suchart) is een indicatie dat de anti-communistische politiek van de Thaise regering een sterke invloed wist uit te oefenen op ten minste een flink deel van de bevolking. Het was geen geïsoleerd verschijnsel beperkt tot Suchart als medium voor Luang Pu Thuat. Aan het eind van de jaren zeventig werd in Noord-Thailand anti-communistische, nationalistische en conservatieve ideologie fel gepredikt door aantallen magische begaafde monniken en mediums. In die jaren maakte de monnik Kitthiwuttho op nationaal niveau opgang als radicaal prediker tegen het communisme. (15)

Stengs wijst erop dat het populariseren van anti-communisme teruggaat tot overheidsprogramma’s uit de jaren zestig waarbij de Sangha grootschalig actief werd betrokken. Dit was gebaseerd op het idee dat “boeddhist zijn” in strijd was met “communist zijn” en het werd de taak van de monniken om het boeddhisme te versterken als een bescherming tegen het communisme─een politiek die een ongekende politicering van de Thaise monniken betekende. (16)
Geïnspireerd door het aanzien van de Verenigde Naties begon Suchart zijn Huppha Sawan-beweging uit te bouwen tot een soort internationale vredesbeweging. Het was deze ‘global discourse’ die de Huppha Sawan een modern aanzicht gaf en zou bijdragen tot de snelle groei van de beweging. In 1965 zou de geestenwereld, aldus een latere publicatie over de Huppha Sawan, een resolutie aangenomen hebben om Thailand (en de wereld in het algemeen) te helpen met behulp van de macht van drie boddhisattva’s, te weten Luang Pu Thuat, Somdet To en Thao Maha Phrom Chinna Panchara. (17) Daarbij was Suchart gekozen als het medium tussen de geestenwereld en de wereld van de mensen. Verder werd beslist dat Luang Pu Thuat zou dienen als president van het Huis van de Goddelijke Wijzen, Somdet To als Algemeen Directeur en Thao Maha Phrom Chinna Panchara als Adviseur.
November 1966 werd de Samnak Pu Sawan officieel gesticht en ze groeide daarna snel. Suchart slaagde erin hoog opgeleide en invloedrijke personen aan te trekken. Veel van zijn ‘discipelen’ hadden een doktorsgraad of een hoge rang bij de politie of het leger of waren geslaagde zakenlieden. Die groeiende steun van de elite stimuleerde Suchart zijn beweging een internationaal allure te geven.

thuat-3-05-500
Figuur 5: Links een beeld van Luang Pu Thuat bedekt met plakgoud in een tempel in Ranong, Zuid-Thailand. Rechts een wassen beeld van Somdet To in Bangkoks Wat Indrawihan.

Niet lang na de stichting van de Samnak Phu Sawan kreeg Suchart instructies van de geestenwereld om het Religieuze Land van de Huppha Sawan (Huppha Sawan Mueang Sasana) te gaan aanlegggen. Voor dat doel huurde de organisatie in 1972 een stuk land in het district Pak Tho in de provincie Ratchaburi om er een internationaal meditatiecentrum te stichten.
In 1975 werd er de Internationale Federatie van Religies gevestigd. Deze federatie diende om internationaal steun te zoeken voor het oprichten van symbolen van alle belangrijke wereldgodsdiensten om het gebied in een soort heilig land te veranderen. Dat laatste zou volgens Suchart absoluut vereist zijn voor het overleven van de Thaise Natie, en zelfs de gehele wereld. Meer organisaties zouden daarna uit de Samnak Phu Sawan en Huppha Sawan ontspuiten, waaronder in 1973 het “Office of the World Peace Envoy”.
Suchart timmerde in de erop volgende jaren als World Peace Envoy flink aan de weg. Hij wist zelfs ontmoetingen met UN-secretaris-generaal Kurt Waldheim en met de paus te arrangeren.

thuat-3-06-870a
Figuur 6: 1.Suchart ca. 1980, 2. Phra Anand, 3. De grote staande Boeddha op het terrein van het Huppha Sawan Complex in Ratchaburi, ca. 1980. De foto’s zijn afkomstig uit een artikel in Focus, Januari 1982 (Anonymous, 1982) ─ met dank.

Maar rond 1980 worden Suchart en zijn bewegingen sterk onder vuur gebracht. Suchart was zich zeer arrogant gaan gedragen en haald vaak wel bijzonder fel uit naar invloedrijke Thaise politici. Hij kwam met het dwaze voorstel dat koning Bhumibol premier van Thailand zou moeten worden. De Huppha Sawan zou zich illegaal op beschermd land bevinden en Suchart werd beschuldigd van majesteitsschennis. Uiteindelijk leidde een combinatie van factoren tot de neergang van de Huppha Sawan en andere gelieerde bewegingen. (18) Een belangrijke factor die aan dit alles ten grondslag lag was de meer ‘verzoenende’ politiek die leger en opeenvolgende regeringen sinds 1978 jegens het communistisch gevaar, met name de CPT in Thailand, aannamen.

Noten:

Cover-Ireneboek-klein 1: Stengs, 2009. Het boek is een bewerking van haar in 2003 verschenen proefschrift.
2: Stengs, 2009: 177-178.
3: In de studie wordt deze tempel, Wat Don Chan, gelegen aan de oostkant van de stad, tegenover    het  Promenade Winkelcomplex, Wat Doi Chang genoemd.
4: Stengs, 2009: 179. Zie ook Tiyavanich (1997).
5: Stengs, 2009: 179-180.
6: Stengs, 2009: 182.
7: Stengs baseert zich grotendeels op de Franstalige pioniersstudie van Peltier (1977).
8. Stengs, 2009: 183.
9. Peltier, 1977; 69-70.
10. Dit komt uitvoerig aan de orde in een post over de monnik Luang Pho Doen uit Nakhon Sawan: Luang Pho Doem .
11. Stengs, 2009: 184-185. Vervolgens refereert zij aan een onderhoud dat ze had met een amulettenverzamelaar in Chiang Mai. Deze had haar verteld een krantenartikel gelezen te hebben waarin melding gemaakt werd over het neerstorten van een toestel van Thai Airways: de enige persoon die de ramp ongeschonden had overleefd zou een Luang Pu Thuat-amulet gedragen hebben.
12. Stengs, 2009: 192-193.
13. Stengs, 2009: 194.
14. 7 Augustus zou voor de Huppha Sawan steeds van groot belang blijven. Op de 12e verjaardag van deze dag, in 1977, had de Huppha Sawan een ceremonie in Na Bua georganiseerd ten einde ‘vrede te bevorderen en het communisme een halt toe te roepen.’ Het bestaan van de zwerfmonniken in de ‘roze zones’ van Noordoost-Thailand wordt toegelicht in Tiyavanich (1997).
15. Suksamran, 1984.
16. Stengs, 2009: 196; zie ook: Suksamran, 1984.
17. zie ook noot 36, hoofdstuk 4, in Stengs, 2009.
18. De neergang van Suchart komt uitvoerig aan de orde in Anonymous (1982) en Wijeyewardene (1986) die ook verschillende keren door Stengs (2009) worden aangehaald. Zoals vaker bij conflicten in de Thaise politiek lijkt de aanval op Suchart complex van aard en blijft de ‘ware aard’ van het conflict wellicht enigszins verborgen.

Referenties:

Anonymous, 1982. The Mystery of Hooppa Sawan. Focus, January 1982: 7-11.

Peltier, Anatole-Rogier, 1977, Introduction à la Connaissance des hlvn ba1 de Thaïlande. Pubications de l’Ecole d’Extrême Orient vol. 115. Paris.

Stengs, Irene, 2009. Worshipping the Great Moderniser. King Chulalongkorn, Patron Saint of the Thai Middle Class. NUS Press. Singapore.

Suksamran, Somboon, 1984. Political monks: Personalism and ideology. In: Strategies and Structures in Thai Society (Han ten Brummelhuis and Jeremy H. Kemp, eds.), p. 153-171. Antropologisch-Sociologische Centrum, Universiteit van Amsterdam, Amsterdam.

Tiyavanich, Kamala, 1997. Forest Recollections. Wandering Monks in Twentieth-century Thailand. Silkworm Books, Chiang Mai.

Weijeyewardene, Gehan. 1986. Place and emotion in Northern Thai Ritual behaviour. Pandora, Bangkok.